پایان‌نامه

حکمت در دیوان زهیر ابن ابی سلمی

چکیده

چکیده: قدرت تفکر در انسانها ویژگیی است که آنها را از سایر موجودات متمایز می سازد. این ویژگی آنها را قادر می سازد که به رفتارهای خوب و بد خود و دیگران بیندیشند و با تجاربی که کسب می کنند این اندیشه ها را به صورت پند و اندرز در قالب بهترین و کوتاهترین جملات ریخته وبه عموم بشر ارائه دهند. زُهَیر بن ابی سُلمی از جمله کسانی است که در قالب شعر به پند و اندرز مردم عصر جاهلی پرداخت و به شاعر حکمت مشهور شد. در این پایان نامه سعی بر آن بوده که تمامی اشعار حکمی این شاعر از کتاب های قدیمی و ارزشمند جمع آوری شده و به دیوان او اکتفا نشود. از این رو بر آن شدیم که در این پایان نامه از روشهای مختلفی چون خارجی - تاریخی، داخلی - تحلیلی، وگاه آماری که زیر گروه روش توصیفی - تحلیلی است استفاده کنیم، و این پایان نامه را به سه فصل و یک پیوست در کنار یک مقدمه وخاتمه ی اصلی تقسیم کرده و در فصل اول به عوامل موثّر بر عصر شاعر و زندگی او، و در فصل دوم به موضوع ها و مضامین حکمی او، و در فصل سوم به اسلوب هایی که برای بیان اندیشه های حکمی خود اختصاص داده بپردازیم. از مهمترین نتایجی که به آن دست یافتیم این است که: حکمتی که در اشعار زهیر بن ابی سلمی مشاهده می شود بر حسب تصادف نبوده بلکه برای پیشبرد اهداف اصلاحی شاعر در عصر جاهلی و متأثّر از اوضاع اجتماعی و معیشتی واندیشه های دینی وفکری و ادبی آن زمان بوده است. همانگونه که نمی توان از عقاید و گرایش های شخصی او به سوی خیر و نیکی و در پی آن پند و اندرز انسان ها چشم پوشی کرد. از این روست که می بینیم محیط زندگی وشخصیت شاعر او را قادر ساخته است تا به خلق برترین معیارهای اخلاقی و انسانی مثل نیکی و بخشش، صداقت، وفای به عهد و... در قالب ابیات حکمی پرداخته و در مقابل آن پرده از رایج ترین رذیلت ها چون خساست، دنیا دوستی، خواری و ذلت، و... برداشته و انسان ها را به انجام کارهای خیر دعوت و از انجام کارهای بد منع کرده است؛ هر چند گاهی در نتایج برخی از این مضامین افراط کرده و گاهی به مضامینی پرداخته که تا حدودی منحصر به عصر اوست؛ و در مواردی به مضامینی توجه نموده که کمتر حکیمی به آن توجه می نماید. در این راستا چیزی که جلب توجه می نماید این است که حکمت کلید شخصیت زهیر است چرا که از صداقت شاعر که از بارزترین ویژگی های اخلاقی اوست و نیز از ذکاوت وی سرچشمه گرفته تا جایی که دریچه ی جدیدی به نام حکمت تلویحی که غیر از اشعار حکمی اوست را بر روی ما گشود. در نهایت می بینیم که شاعر برای بیان دیدگاه های خود از اسلوبی ساده، واضح وهمراه با ایجاز شدید استفاده کرده و اشعار حکمی اش را از پیچیدگی و ابهام دور کرده ونیز می بینیم او از تشبیه، استعاره و کنایه در ابیات حکمی خود بهره برده و آنها را به ذهن مخاطبان خود نزدیک تر و قابل فهم تر ساخته است. همچنین قابل ذکر است که زهیر از میان اسلوب های خبری از جمله های شرطی بیشتر استفاده کرده و از میان اسلوب های انشائی در به کاربردن جمله های استفهامی اعتدال ورزیده و به خاطر کراهتی که از نصیحت صریح مخاطبان داشته از امر ونهی کمتر استفاده نموده است. همینطور وی در استعمال آرایه های لفظی و معنوی اعتدال را رعایت کرده و بیشتر بر طباق و جناس تمرکز داشته است. چنانکه او قالب بحر طویل را برای سرودن اشعار حکمی خود برگزیده و در سایر اشعار خود که قسمت اعظم دیوان او را تشکیل می دهد از بحر وافر یاری طلبیده است

اساتید راهنما و مشاور

صادق عسکری، علی اصغر قهرمانی مقبل

پایان‌نامه‌های مشابه

  • البلاغه فی دیوان زهیر بن ابی سلمی(بلاغت در دیوان زهیر بن ابی سلمی)

    پایان‌نامه۲۰۱۰وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی - پژوهشکده ادبیاتموزه یونسی

    المدخل بین شعراء الجاهلیّه، کان زهیرُ بن أبی سُلمی، - بشهادهِ أبی الفرج الأصبهانی – أحدَ الثلاثه الکبار، و الآخران هما امروالقیس و النابغه. وقد «اختُلف فی تقدیم أحد الثلاثه علی صاحبیه». إنَّ زهیرَ ابنَ أبی سُلمی هو أحدُ أهم شعراءِ العصرِ الجاهلی و کما عرفنا هو من عبید الشعرِ أی م

  • دلالت های اسلوب انشاء در شعر زهیر بن ابی سلمی

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه شیراز - دانشکده ادبیات و علوم انسانیسپیده همتی

    شاعران و ادیبان برای بیان آراء و نظریاتشان با توجه به مقتضای حال از اسلوب های گوناگونی استفاده می کنند اسلوب انشاء یکی از اسلوب های مورد استفاده در متون ادبی خواه شعر و خواه نثر می باشد. و ساختاری لغوی و مفهومی دارد که بطور مستقیم و غیر مستقیم باعث تحریک و تهییج و لذت در خواننده

  • حقوق فرهنگی-اجتماعی زن در دیوان 5 شاعر جاهلی از جنبه مثبت و منفی (طرفه بن العبد،حارث بن حلزه،عمرو بن کلثوم،زهیر بن أبی سلمی و عنتره بن شداد)

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی - پژوهشکده ادبیاترقیه محمدی مژدهی

    چکیده در جهان آفرینش وجود همه مخلوقات مظهر و تجلی گاه قدرت مطلق آفریدگار آنهاست، اما در این میان زن با تمام ویژگی های خاص روحی و جسمی اش یکی از زیباترین، پیچیده ترین و لطیف ترین این مخلوقات است که آفرینش او به نحو أکمل مفسّر صفات جمال خداوندی است. به همین دلیل وجود زن همواره الها

  • نسبت حکمت وتمثیل دراندیشه ابن سینا با تاکید بررساله حی بن یقظان

    پایان‌نامه۲۰۰۹وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه پیام نور - دانشگاه پیام نور استان تهران - دانشکده الهیاتعالیه ژرفی

    چکیده ارائه این پژوهش در راستای طرح صحیح و منقحی از بازخوانی تأملات و اندیشه های ابن سینا مبتنی بر رابطه حکمت و تمثیل وی به شیوه توصیفی و تحلیلی و پرداخت منسجم و نظام مند سیر اندیشه ابن سینا از تأملات فلسفی و گرایشات عقلی تا تأملات عرفانی و تمثیلی در نظام فکری وی و بیان کیفیت راب

  • پژوهش در اندیشه های حکمت آمیز در دیوان امیه بن ابی صلت

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی - پژوهشکده ادبیاتفایقه نکیسا

    در رساله حاضر سعی بر آن شده است که اندیشه ها و افکار انسانی ، توحیدی، و دینی امیه بن ابی صلت که در قالب شعر حکمی ظهور کرده مورد شرح و بررسی قرار داده شود. به این منظور ابتدا به معرفی عصر زندگی شاعر یعنی روزگار جاهلی و صدر اسلام پرداختیم تا تصویری از وضعیت شعر و شاعری در این دوره

  • روش تاریخی ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه

    پایان‌نامه۲۰۰۹وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه پیام نور - دانشگاه پیام نور استان تهران - دانشکده الهیاترمضانعلی دهبندی بالادهی

    ابن ابی الحدید در سال 568 در مدین متولد شد ودر سال 656 بعد از سقوط بغداد فوت کرد، او پیرو مکتب معتزلیان می باشد وبه عنوان مردی اهل قلم و دانشمند و مورّخ و شاعر شناخته می شود. ابن ابی الحدید دانشمندی سنّی و با تفکر معتزلی است که به شرح نهج البلاغه دست زده است. وی تلاش کرده است تا

اسناد مشابه