اندیشه های اشراقی و سوررئال مولوی در دیوان شمس تبریزی
چکیده
محقّقی که با اندیشه های اشراقی و متعالی مولوی آشناست، حتّی اگر اطّلاعاتی نسبی با مکتب سوررئالیسم داشته باشد، پیوندهایی بین این دو می یابد. این پیوندها گاه ناشی از دیدگاه های مشترک در معرفت شناسی و هستی شناسی است که در عین حال متضمّن افتراقاتی اساسی با یکدیگر نیز می-باشد و گاهی به واسطه ی خصیصه های مشترک در به کارگیری عنصرِ زبان است. مهم ترین این اشتراکات از این گونه اند: ورود به دنیای نامکشوف ناخودآگاه و درون، بدیهه سرایی، بی ارزش شمردن عقل و رهایی از تسلّط آموخته های علمی، توجّه به عشق، تماهی با موجودات، که مولوی از آن به وحدت وجود و سوررئالیست ها، نقطه ی علیا، یاد می کنند، با ارزش شمردن رویا و خواب، قرار گرفتن در فضای خیال و خلسه های روحی، توجّه به کشف و جذبه یا به گفته ی سوررئالیست ها تصادف عینی و ناتوانی زبان در بیان الهامات درونی. با بررسی دیوان شمس علاوه بر مقایسه ی این اشتراکات می توان با اندیشه های اشراقی مولوی نیز بیش تر آشنا گشت.