تعلیم وتربیت درخمسه ی نظامی
چکیده
حکیم نظامی گنجوی با نگرش حکیمانه خویش به جهان اطراف نگریسته پندها، اندرزها و توصیه های تربیتی کاربردی بسیار ارزشمندی برای زندگی بشر ارائه کرده است. در آرمانشهر نظامی جهان آفرینش بر مبنای حکمت بالغه آفریدگار خلق شده و سیر تکاملی بشر در آن حرکت از نقصان به کمال است. وی توصیه های اخلاقی جامع و کاملی در باب رفتار فردی، اخلاق اجتماعی، نظام خانواده، جایگاه زن و ایام حیات از کودکی تا ایام پیری بیان نموده که بسیاری از آنها هنوز قابلیت استفاده دارد و با الگوهای امروزین تعلیم و تربیت قابل انطباق است. بخش معتنابهی از الگوهای تربیتی نظامی درباره بهره مندی ابزاری از دنیا جهت نیل به آخرت، دینداری، مملکت داری و رفتار حکام با مردم است. در یک جمع بندی کلی از بازتاب موضوعات تعلیمی و تربیتی در خمسه نظامی به این نتیجه می رسیم که فرهاد و شیرین با بیش از سیصد مورد (توصیه غیرتکراری) بیشترین سهم و اقبال نامه با حدود هفتاد مورد کمترین سهم را دارد. منظومه های لیلی و مجنون و مخزن الاسرار با حدود 220 و 210 مورد در جایگاه بعد قرار دارند. پس از آنها شرف نامه و هفت پیکر هر کدام بیش از 170 و 120 شاهد را در خود جای داده اند. این پایان نامه در پنج فصل تنظیم شده که در فصل اول به کلیاتی درباره نظامی و تعلیم و تربیت پرداخته است. در فصل دوم با عنوان نقش تربیت در رفتار، بیشتر به تربیت فرد و توصیه های نظامی در این باره اختصاص یافته است. فصل سوم انعکاس رفتار اجتماعی در آثار نظامی را بررسی نموده مسائلی همچون عشق، خانواده، زن، جوانی، پیری و مرگ را به بحث گذاشته است. فصل چهارم نگرش نظامی را به دنیا و بهره برداری از آن جهتِ رفتن به سرای باقی را بررسی می نماید. فصل پنجم که پایان-بخش مباحث این پژوهش است نتیجه گیری، نمودار و پیشنهادها را دربرگرفته است.
