بررسی و تدوین سرفصل ها و محتوایی مناسب جهت آموزش نجوم برای دوره های تحصیلی پیش از دانشگاه
چکیده
چکیده امروزه آموزش علوم می کوشد تا مبانی آن طوری به فراگیران ارائه گردد که علوم را جزئی از زندگی خود بدانند. به بیان دیگر متخصصان آموزش در تلاشند تا با ارائه ی روش های نوین به منظور نزدیک - ترکردن علوم به محیط طبیعی پیرامون و زندگی دانش آموزان، به هر چه عینی تر ساختن علوم برای آنها دست یابند. یکی از این روش ها بهره گیری از آموزش نجوم می باشد. زیرا امروزه نجوم از شاخه - های فعال علوم تجربی محسوب می شود که بر مبنای متوازن نظریه ها و مشاهده های علمی پایه ریزی شده و به صورت یک زمینه ی بین رشته ای، علوم مختلف را به خدمت می گیرد. همچنین به دلیل داشتن جاذبه های فراوان برای همگان خصوصاً دانش آموزان سبب رشد نگرش علمی در میان آنها می شود؛ به طوری که ابتکار و تخیل و حس کاوشگری را در آنها فراهم می سازد. بنابراین آموزش نجوم باعث می شود فرایند یادگیری علوم برای دانش آموزان عمیق و در عین حال لذت بخش انجام پذیرد. از طرف دیگر دانش آموزان وقتی مفاهیم علمی را در بافت های دنیای واقعی لمس کنند و ببینند، آنها را بهتر یاد خواهند گرفت و یکی از این بافت ها مباحث جذاب نجوم می باشد. از طرف دیگر یک فرد به عنوان یک شهروند به حداقلی از دانش نجوم نیاز دارد. بنابراین به نظر می رسد آموزش نجوم در مدارس بسیار حائز اهمیت است. حال سوالی که پیش می آید این است که در دوره های آموزش عمومی تا چه میزان به مبانی نجوم پرداخته شده است و جهت غنا بخشیدن به مواد آموزشی از جمله کتاب های درسی و کمک درسی در این زمینه چه محتوایی مورد نیاز است. در این تحقیق که به صورت کتابخانه ای و آماری انجام پذیرفته است، ابتدا به بررسی اسناد و مطالعات داخلی و خارجی انجام شده در زمینه ی آموزش نجوم پرداخته و ضمن مطالعه و بهره گیری از نظرات خبرگان نجوم همچنین اهداف تعیین شده ی مجمع بین اللملی نجوم و نیز بررسی نتایج آزمون اولیه ای که بر روی تعدادی از دانش آموزان سال سوم متوسطه انجام شد، سرفصل های مناسب و جذاب نجوم را استخراج نمودیم. سپس با مطالعه ی برنامه ی آموزش نجوم در کشور های موفق و نیز تحقیقات انجام شده در این زمینه، به تدوین محتوای مناسب نجوم منطبق بر سرفصل های تعیین شده در قالب جداول هدف- محتوا- مقطع تحصیلی پرداختیم. همچنین با در نظر گرفتن محتوای مناسب برای هر مقطع تحصیلی در دوره های آموزش عمومی، ریز اهداف را برای هر جزء از محتوا تدوین نمودیم. در نهایت با نظر سنجی از 50 دبیر دروس مرتبط با مباحث نجوم، به رضایتمندی چشمگیر دبیران از این محتوای ارائه شده رسیدیم.