تدوین مدل دانش تخصصی نوشتاری برای دوره های تحصیلات تکمیلی در رشته ی آموزش زبان انگلیسی بر اساس رویکرد مدل سازی معادله ساختاری
چکیده
دانش تخصصی نوشتاری نوعی خاص از دانش نگارش است که اعضای یک جامعه ی گفتمانی را قادر می سازد تا دانش مرتبط با تخصص خود را در قالب نوشتار به نمایش بگذارند. در ارتباط با این نوع نگارش، دو جنبه ی ماهیت و روش توسعه می تواند مورد مطالعه قرار گیرد. تاکنون این دو مقوله در هیچ مطالعه ی جامعی به طور هم زمان مورد بررسی قرار نگرفته و مدلی برای آن ارائه نشده است. این تحقیق تلاشی در جهت تدوین مدل توسعه ای دانش تخصصی نوشتاری است. در این مدل، عواملی که می توانند منجر به توسعه ی چنین دانشی شوند و همچنین روابط بین آنها با استفاده از رویکرد مدل سازی معادله ساختاری مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور، تحقیق حاضر در دو مرحله کیفی و کمی اجرا شد. هدف مرحله ی کیفی، کشف ماهیت دانش تخصصی نوشتاری از نظر حوزه های دانشی سازنده ی آن، یافتن راهکارهایی که منجر به توسعه ی این حوزه ها می شوند، و همچنین شناسایی عواملی بود که تأثیرگذاری بیشتری بر این فرآیند دارند. ابزارهای جمع آوری داده در این مرحله شامل مصاحبه هایی با 28 دانشجوی تحصیلات تکمیلی رشته ی آموزش زبان انگلیسی و همچنین مقالات نوشته شده به وسیله ی آنان بود. نتایج این مرحله نشان داد که شرکت کنندگان حوزه های مختلف سازنده ی دانش تخصصی نوشتاری که شامل دانش راهکاری (فرآیند نوشتاری)، دانش انواع متون تخصصی، دانش جامعه ی گفتمانی ، دانش توانش بیانی زبان، و دانش موضوع درسی می شود را به کار می بردند، اگرچه از نظر کیفی، اکثر این حوزه ها منحصر به فعالیتهای لازم مربوط به دوره ی تحصیلی بودند. از نظر دانش راهکارهای نوشتاری، بیشترین میزان استفاده مربوط به راهکارهای الگوگیری، اجتماعی-عاطفی، ارتباطی، و استفاده از منابع بود که در سطح بالاتری نسبت به راهکارهای شناختی قرار داشتند. همچنین میزان استفاده از راهکارهای فراشناختی و سایر راهکارهای غیرمتنی در سطح بسیار پایینی قرار داشت. بعلاوه، اهداف به عنوان عاملی که از نظر دانشحویان بیشترین تأثیر را بر فعالیتهای نوشتاری آنان داشت، مورد شناسایی قرار گرفت. این اهداف در چهار گروه اهداف مهارت محور، اهداف محیط محور، اهداف تخصص محور، و اهداف کارگریزی قابل دسته بندی بودند. مجموع این اطلاعات در مرحله ی دوم (کمی) تحقیق مورد استفاده قرار گرفتند. دو پرسشنامه جهت سنجش راهکارهایی که دانشجویان برای توسعه ی حوزه های مختلف دانش تخصصی نوشتاری به کار می بندند و اهدافی که آنان در فعالیتهای نوشتاری خود دنبال می کنند، ساخته شدند. هر دو پرسشنامه در یک تحقیق آزمایشی (104 شرکت کننده) ازنظر روایی و پایایی مورد ارزیابی قرار گرفتند.سپس این پرسشنامه ها در مرحله ی اصلی تحقیق (538 شرکت کننده) به کار رفتند و نتایج بدست آمده از آنها از طریق مدل سازی معادله ساختاری مورد واکاوی قرار گرفت. هشت مدل اندازه گیری نشان دهنده ی روابط بین متغیرهای مورد مشاهده و متغیرهای پنهان ارائه شدند که پس از مناسب سازی داده ای در جهت ارائه ی مدل نهایی مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج نهایی نشان داد که دانشجویانی که اهداف مهارت محور را دنبال می کردند، از تمامی راهکارهایی که به توسعه ی حوزه های مختلف دانش تخصصی نگارشی منجر می شوند استفاده می کنند. در عوض، دانشجویانی با اهداف محیط محور و تخصص محور بیشترین استفاده را از راهکارهای توانش بیانی زبان داشتند. به عبارت دیگر، به نظر می رسد این دانشجویان به رشد همه جانبه ای در تمامی حوزه های دانش تخصصی نوشتاری نمی رسند. این روابط در قالب یک مدل نهایی ارائه شده اند.