بررسی تطبیقی عوامل موثر بر سودآوری بانک‏های دولتی و بانک‏های غیردولتی با رویکرد پانل دیتا طی دوره 1390-1385

مریم حاج امینی

چکیده

در ایران نقش بازارهای پولی (بانک‏ها) در تامین مالی بخش‏های مختلف اقتصادی به مراتب قوی‏تر و پررنگ‏تر از بازارهای سرمایه (بورس اوراق بهادار) می‏باشد. بنابراین، باتوجه به نقش برجسته بانک‏ها در اقتصاد کشور، ارزیابی عملکرد آن‏ها می‏تواند از اهمیت فوق العاده‏ای برخوردار باشد. سودآوری از جمله عوامل تاثیرگذار در ارزیابی عملکرد بانک‏ها به حساب می‏آید . عوامل موثر بر سودآوری بانک‏ها را می‏توان به عوامل داخلی (تحت کنترل مدیریت بانک) و عوامل خارجی( خارج از کنترل مدیریت بانک) تقسیم نمود. این پژوهش درصدد مطالعه و بررسی نحوه تاثیرگذاری عوامل داخلی و خارجی بر سودآوری بانک‏های دولتی و بانک‏های غیردولتی و مقایسه میزان تاثیر این عوامل می‏باشد. روش تحقیق مورد استفاده علی و همبستگی می‏باشد و با توجه به نوع و ماهیت تحقیق، برای جمع‏آوری اطلاعات مورد نیاز از روش کتابخانه‏ای جهت بررسی سوابق و ادبیات موضوع استفاده شده است. جامعه آماری تحقیق، بانک‏های دولتی و غیردولتی ایران (بانک‏های دولتی ( ملی، کشاورزی، سپه، صنعت‏و‏معدن، توسعه‏صادرات‏ایران ،مسکن و رفاه کارگران) و بانک‏های غیردولتی(صادارت، ملت، تجارت، اقتصاد‏نوین، کارآفرین، پارسیان، پاسارگاد، سینا، سامان، سرمایه )) طی دوره زمانی 1385 الی 1390 است. مدل تحقیق با استفاده از روش گشتاور تعمیم یافته gmm/dpd تخمین زده شده و فرضیه‏ها براساس نتایج تخمین پاسخ داده شده است در این پژوهش متغیر وابسته roa (بازده دارایی‏ها) و متغیرهای مستقل عبارتند از: وام ها و تسهیلات اعطایی، انواع سپرده‏ها، سرمایه، هزینه کارکنان، تعداد شعب، بهره‏وری، تورم، رشد تولید ناخالص داخلی. براساس نتایج حاصله مشخص گردید عوامل داخلی و بیرونی بر سودآوری بانک‏های دولتی و غیردولتی اثر معناداری دارد ، تنها تولید ناخالص داخلی بر سودآوری بانک‏های غیردولتی بی‏تاثیر بوده است و اثر عوامل داخلی لگاریتم نسبت وام‏ها و تسهیلات پرداختی به دارایی‏های بانک (llota)، لگاریتم نسبت وام‏ها و تسهیلات پرداختی به سپرده‏های بانک (lliq) ، لگاریتم نسبت سپرده‏های قرض‏الحسنه پس‏انداز و سرمایه‏گذاری مدت‏دار به کل سپرده‏ها (lsmp) ، لگاریتم کارایی مدیریت هزینه (lefi) بر سودآوری بانک‏های غیردولتی بیشتر از بانک‏های دولتی واثر عامل بیرونی لگاریتم تورم (linf) ) بر سودآوری بانک‏های دولتی بیشتر از بانک‏های غیردولتی می‏باشد.

اساتید راهنما و مشاور

علی اکبر خسروی نژاد، علیرضا امینی