نقش احیاء در مالکیت اراضی موات (از دیدگاه فقه اسلامی)
چکیده
موضوع این تحقیق «نقش احیاء در مالکیت اراضی موات از دیدگاه فقه اسلامی» است که یکی از مباحث مهم فقهی می باشد. نوشتار حاضر در پی پاسخگویی به این سوال اساسی می باشد که مالکیت اراضی موات از طریق احیاء از منظر فقه اسلامی چه حکمی دارد؟ تلاش بر این بوده است که فرضیه تحقیق «ملکیت زمین های موات بوسیــله ی احیاء از دیدگاه فقهای اسلامی با احراز شرایط مقتضی جایز می باشد.» اثبات گردد. برای اثبات فرضیه مزبور، پژوهش حاضر، در یک مقدمه و سه فصل تنظیم گردیده است. در مقدمه، طرح تحقیق که از طرح بیان مسئله آغاز و با ساختار تحقیق پایان می پذیرد. در فصل اول، به بررسی کلیات و مفاهیم، که مشتمل چهار گفتار است، در گفتار اول درباره ی واژه ی ارض از زاویه لغت و اصطلاح و قرآن کریم، سنّت و فقه اسلامی و سپس اهمیت آن به عنوان یکی از عوامل تولید بحث شده است و همچنین به مفاهیم احیاء از حیث لغت و اصطلاح فقهاء، مورد ارزیابی قرار گرفته است. در گفتار دوم، به تعریف موات از منظر لغت و اصطلاح فقهاء (عامّه و خاصه) و قوانین حقوقی مورد بررسی قرار گرفته است. در گفتار سوم، به نقش احیاء در مالکیت اراضی موات از منظر دیدگاه فقهاء، درباره ی آثار حقوقی احیاء زمین موات و دلایل آنها پرداخته شده است. در گفتار چهارم، به مشروعیت احیاء اراضی موات در کتاب و سنّت و نظر فقها، نه تنها جایز، بلکه جنبه ی استحبابی نیز دارد، اثبات می کند. در فصل دوم، تقسیمات زمین از دیدگاه فقهای اسلامی که در بر گیرنده دو گفتار است، در گفتار اول حکم اراضی بلاد اسلام و در گفتار دوّم حکم اراضی بلاد کفر، بررسی هایی صورت گرفته است. در فصل سوّم به شرایط احیاء، تحت عنوان شرایط محی در گفتار اول و شرایط زمین محیاه در گفتار دوّم پرداخته شده است. در پایان به جمع بندی مطالب و پیشنهادات ابراز نظر شده است. در نتیجه هر کسی که زمینی را طبق شرایط و ضوابط مدوّنه احیاء نماید، حق اولویت یا ملکیت نسبت به آن پیدا می کند.