تبیین فلسفی-کلامی سنت ابتلاء در کلام امام علی(ع)
چکیده
چکیده سنت «ابتلاء» یکی از سنن لایتغیر و عمومی الهی است که شامل همه ی انسان ها در همه ی زمان ها و مکان ها می شود و شناخت آن، تأثیر عمیقی در نگرش انسان به وقایع زندگی دارد. ما در این تحقیق بر آنیم تا با روش کتابخانه ای و با تأمل در کلام امام علی(ع) و فیلسوفان و متکلمان در باب بلایا و شرور و مصائب و آزمایش الهی، تبیین صحیحی از مشکلات و سختی ها در زندگی انسان داشته باشیم. بلایا و شرور و شدائد، لازمه ی زندگی مادی و دنیوی است و برخی از آن ها بازتاب اعمال انسان و نتیجه ی گناهان اوست و برخی دیگر برای آزمایش بندگان است. حکمت آزمایش الهی عبارت است از: شکوفایی استعدادها، تمییز مومن از کافر، مقیاس استحقاق ثواب و عقاب و آثار تربیتی است. همه ی امور و پدیده هایی که با انسان و زندگی او مرتبط است، موارد آزمایش انسان محسوب می شود، از جمله: دنیا و زینت های آن، اموال و اولاد، نعمت و نقمت، حیات و مرگ، تکالیف و احکام و وسوسه و القائات شیطان. عوامل موثر در پیروزی از آزمایشات الهی عبارتند از: صبر، تقوا و پرهیزکاری، نماز و عبادت، توکل و تسلیم، رضا، دنیا شناسی و یاد معاد، سرمشق گرفتن از زندگی اولیاء الهی. از این رو پیروزی در آزمایش الهی فوایدی چون: ارتقای کمال و درجه ی ایمان، نفی استکبار و تذلل درونی، پاکی از گناه، تذکر و استغفار و پاداش مضاعف اخروی را به دنبال دارد. بنابراین مواجهه ی درست با بلایا و مصائب موجب رشد و تعالی و کمال انسان و مانع مختل شدن زندگی و پوچ گرایی انسان و بی اعتقادی او می شود.