پایان‌نامه

صورت و محتوای طنز در آثار محمدعلی افراشته

چکیده

محمدعلی افراشته (1287–1338)، از پیشگامان شعر گیلکی و از نامداران شعر ساده و روان فارسی و از بزرگان طنز اجتماعی است. او در تمام آثار خود، به دفاع از زحمتکشان پرداخته است و به همین جهت، از برجسته ترین نمایندگان ادبیات کارگری به شمار می رود. هنر افراشته این است که ضمن عرضه آثار طنزآمیز خود، مردم را به اندیشیدن درباره حقوق اجتماعی خود نیز ترغیب می کند. روزنامه چلنگر که از سال 1329، به مدت دو سال و نیم منتشر می شد، حاصل زندگی ادبی افراشته و به نوعی بازتاب دهنده عقاید و آثار اوست. اغلب آثار افراشته، در این روزنامه چاپ شده است. انتشار این روزنامه که با مهم ترین جریانات سیاسی تاریخ معاصر ایران، همچون ملی شدن صنعت نفت گره خورده بود، خود رخدادی مهم در عرصه ی مطبوعات ایران به شمار می رود. افراشته با استفاده از زبان ساده و عامیانه، به انتقاد از مشکلات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی جامعه خود پرداخته است. دست مایه اصلی آثار او مشکلاتی از قبیل فاصله طبقاتی، فقر، جهل، نظام سرمایه داری، رواج رشوه، اعتیاد و به طور کلی، بیان آرزوها و رنج های مردم ستم دیده است. افراشته در شعر، ادامه سبک ایرج است و زبان شعری خود را از وی گرفته است. بهره گیری از ایجاز، مهم ترین تأثیر ایرج در اشعار افراشته است. ایجاز و حذف های بلاغی از عوامل فصاحت هستند و در طنز کاربرد فراوان دارند. این شیوه در اشعار افراشته به اوج خود رسیده است. به خصوص در تعزیه های او، ایجازی اعجازآمیز دیده می شود. دیگر ویژگی مشترک این دو طنزپرداز، استفاده بسیار از اصطلاحات عامیانه و ضرب المثل ها است. از طرف دیگر، خلف الصدق اشرف الدین گیلانی و وامدار اسلوب بیان اوست. در مضمون و محتوای اشعار، شباهت های بسیاری بین افراشته و اشرف الدین وجود دارد، آماج ها و شگردهای بیان انتقاد این دو شاعر، بسیار به هم نزدیک است. می توان گفت، افراشته نیز به واسطه وی، تحت تأثیر الگوهای میرزا علی اکبر صابر بوده، با این تفاوت که هرگز به ترجمه مستقیم اشعار صابر از ترکی مبادرت نکرده است. تأثیر روزنامه ملانصرالدین و الگوهای طنزپردازی آن، در روزنامه نسیم شمال و به دنبال آن در روزنامه چلنگر به وضوح دیده می شود. پاکیزگی زبان و آلوده نکردن ساحت شعر به بی عفافی، دیگر ویژگی مشترک این دو شاعر گیلانی است. این دو هرگز وارد عرصه هجو و هزل نشده اند. به طور کلی، زیبایی شناسی شعر افراشته در تصویرگرایی اوست، اما این تصویرگرایی غنایی و تغزلی نیست، بلکه توصیف صحنه هایی از درد و رنج مردم است. شعر او، شعر واقعیت گرای اجتماعی است. نثر افراشته شتاب زده و گزارشی، اما سرشار از اندیشه های انتقادی است. او در هر یک از داستان های خود، به یکی از مظاهر فساد در جامعه پرداخته است. زبان نثر او، همچون زبان اشعارش به زبان محاوره نزدیک است. تأثیر طنز چخوف، در مضمون، شخصیت پردازی، لحن و حتی نوع نگاه نیمه جدی- نیمه شوخی داستان های افراشته دیده می شود. مهم ترین ویژگی داستان های او، شفقت گرایی و شعارزدگی است. نمایشنامه های او نیز دارای طنزی قوی و اندیشه هایی مردمی است. مهم ترین شگرد طنز در کمدی های افراشته، "جابه جایی موقعیت افراد" است. این "غافلگیری" و "برعکس شدن موقعیت" شخصیت ها، در اکثر نمایشنامه های او دیده می شود. شعارزدگی، یا به عبارت دیگر "رک گویی نتیجه"، از دیگر ویژگی های بارز نمایشنامه های او است. در زبان او، سستی الفاظ و غلط های دستوری فراوان دیده می شود. شعرهای او از نظر عروضی، اشکالات بسیار دارد و آن چه که امروزه قافیه سماعی خوانده می شود، در اشعار او به وفور به کار رفته است. مهم ترین علت این ضعف ها، سبک ژورنالیسم و عدم فرصت کافی در نگارش این آثار است. سرعت عملی که سبک ژورنالیسم می طلبد، موجب مشکلات زبانی و غلط های خودآگاه بسیاری می گردد. به عبارت دیگر، شعر و هنر فدای محتوا و مضمون روز می شود. با همه نابه سامانی های ظاهری و مضامین سطحی، شعرها و داستان های افراشته می تواند وسیله ای برای شناخت دستگاه فکری و ادبی مرسوم آن زمان به حساب آید. مهمترین ویژگی آثار افراشته، بازتاب فرهنگ و زبان عامیانه در شعر و داستان است. از شگردهای طنزسازی، بیش از همه از عامیانه نویسی، بزرگ نمایی، تناقض و تیپ سازی استفاده کرده است. تشبیه طنزآمیز، استعاره تهکمیه و تشخیص نیز از پرکاربردترین شگردهای بلاغی در آثار اوست. محتوای اجتماعی و انتقادی آثار افراشته بر ویژگی های هنری و زبانی آثار او غالب است و اهمیت اشعار و داستان های او بیشتر به جهت محتوای این آثار است. شعر و شخصیت او را نمی توان بدون بررسی موشکافانه ی زمانش به مردم و نسل امروز شناساند. در تحلیل آثار او زمان، مکان و شرایط حاکم بر جامعه اهمیت به سزایی دارد. در آن زمان مردم به شعر ساده نیاز داشتند. زبان ساده و شعرهای عامیانه افراشته، پاسخی به نیازهای زمانه ی اوست.

اساتید راهنما و مشاور

عصمت خوئینی قزلچه، محمد شادروی منش

پایان‌نامه‌های مشابه

  • بررسی و تحلیل اشعار محمدعلی افراشته

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه شهرکرد - دانشکده ادبیات و علوم انسانیالهه تاجی

    چکیده محمدعلی افراشته (1338 - 1287) شاعری است آزادی خواه که تمام دوران زندگیش را در راه دفاع از حقوق طبقات زحمتکش صرف کرد. وی اشعار گیلکی و فارسی فراوانی سروده است. افراشته از زبانی ساده و وزن کلاسیک برای سرودن اشعار خود استفاده کرد. زبان روان شعر او آن قدر با زبان مردم جوش خورده

  • بررسی و تحلیل محتوایی آثار محمدعلی بهمنی

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی - دانشکده علوم انسانیخداداد جاوید

    محمدعلی بهمنی یکی از برجسته¬ترین و بزرگترین شاعران معاصر ایران می¬باشد که بررسی شعر او جایگاه ویژه¬ای در ادبیات معاصر یافته است تا آنجا که کتاب¬ها و مقالات و پژوهش¬های مختلفی در این باره تاکنون نوشته شده است. بررسی محتوا و اندیشه¬ی اشعار محمدعلی بهمنی یکی از این موضوعاتی است که ش

  • بررسی سازوکارهای طنز در اشعار گیلکی افراشته، شیون فومنی، مصطفی رحیم پور سیاهکلی

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه گیلان - دانشکده ادبیات و علوم انسانیسیده ساجده اقبالیان

    طنز کلامی است هنری و خنده انگیز که ضمن انتقاد از شخص، تیپ اجتماعی، یا موضوعی خاص؛ هدفش اغلب اصلاح جامعه یا چون و چرا در یک اندیشه باشد. طنز ظریف است و ساخت آن هنر و استعدادی والا می طلبد. افراشته، شیون فومنی و مصطفی رحیم پور، سه شاعر موفق گیلکی سرا هستند که با محتوای عمیق اشعار خ

  • طنز،هجووهزل در ادبیات داستانی معاصر(با تکیه بر آثار هدایت،جمال زاده،چوبک،آل احمدوبهرام صادقی

    پایان‌نامه۲۰۱۱دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده ادبیات و علوم انسانیمریم شادمحمدی

    طنز یکی از زیر شاخه های گونه ی ادبی غنایی و مبتنی بر زیباترین حالت انسانی یعنی خنده است؛ اگر در پس این خنده، هدفی برتر همچون تعالی انسان و اصلاح اجتماع نهفته باشد، طنز در معنای واقعی خود شکل گرفته است. اما اگر تنها به قصد تنوع و تحت تأثیر کلام بی پروای راوی صورت پذیرد، هزل است و

  • تحلیل و بررسی طنز در آثار ایرج پزشک زاد

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه یاسوج - دانشکده ادبیات و علوم انسانیطاهره نعمت الهی

    تحلیل و بررسی طنز در آثار ایرج پزشک زاد چکیده در میان نویسندگان طنزپرداز معاصر، ایرج پزشک زاد از جایگاه ویژه ای برخوردار است؛ به همین جهت مبنای کار این پژوهش بر تحلیل و بررسی طنز در آثار این نویسنده، اختصاص یافته است. این پژوهش در شش فصل تنظیم گردیده است. ابتدا ضمن آوردن مقدّمه،

  • بررسی تکنیک های طنز در آثار فرهاد حسن زاده

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه هرمزگان - پژوهشکده ادبیاتمریم آقایان

    از میان انواع ادبی در ادبیات کودک ونوجوان، طنز از جایگاه ویژه ای برخوردار است. میان طنز کودک و بزرگسال تفاوت هایی دیده می شود.اگر در ادبیات بزرگسال هدف طنز انتقاد و اصلاح جامعه است،در طنز کودک لزوماً نباید در پی انتقاد بود.هدف طنز کودک سرگرم کردن کودک و نشاندن لبخندی بر لبان او م

اسناد مشابه