پایان‌نامه

تحلیل روانشناسانه ی مقالات شمس تبریزی

چکیده

نظر به اهمیت جایگاه «شمس الدین محمد تبریزی» از جهت رابطه ی تنگاتنگ وی با «مولانا جلال الدین محمد بلخی» که خود به عنوان یکی از مهم ترین چهره های تاریخ ادبیات فارسی شناخته می شود و نیز به دلیل نبود پژوهشی مستقل که به مقالات شمس و وجوه فردی شخصیت شمس از منظر روان شناسی بپردازد، شناخت هرچه بیشتر شخصیت و کارنامه ی شمس، خاصه از حیث تأثیر بر شخصیت عرفانی مولانا، مفید فایده خواهد بود. یکی از شیوه های رایج در نقد و بررسی آثار ادبی، تحلیل بر مبنای نظام های علوم انسانی است که در این میان نقد و تحلیل روان شناسانه نیز در حکم ابزاری جهت تحلیل نظام مند شخصیت مولف و محتوای آثار ادبی-هنری مورد استفاده قرار می گیرد. در این پژوهش با رویکرد اسنادی-کتابخانه ای ابتدا مهم ترین مولفه های تحلیل روان شناسانه ی آثار ادبی-هنری از کتب نظریه های ادبی و نیز تألیفاتی در باب مبانی روان شناسی به ویژه نظریات زیگموند فروید و ژاک لَکان، استخراج گردیده و در ادامه، بخش هایی از مقالات شمس که حاوی داده هایی ارزشمند برای تحلیل روان شناسانه بودند، انتخاب و دسته بندی شدند؛ سپس تجزیه و تحلیل این داده ها در دو حیطه ی کلیِ «شخصیت» شمس تبریزی و «محتوای مقالات شمس» انجام گرفت. مواردی نظیر دگرگونی های روحی شمس در دوران کودکی، نوع ارتباطات او با خانواده و نزدیکان و همچنین بررسی پاره ای از وجوه شخصیتی و رفتاری او در حیطه ی تحلیل شخصیت «مولف» و از دیگرسو بررسی تعدادی از شخصیت های نامبرده شده در مقالات و کارکرد ایشان در متن اثر، وجوهی از لطف، قهر، غضب و کیفیت مواجهه با «مرگ» در زمینه ی بررسی «محتوای اثر»، تحلیل و تبیین شدند. درنهایت نتایج این بررسی ها با تعاریف و ملاک های روان شناسی مقایسه، دسته بندی و در قالب اصطلاحات رایج این علم، تبیین گردیدند.

اساتید راهنما و مشاور

شروین خمسه

پایان‌نامه‌های مشابه

اسناد مشابه

  • بررسی و تحلیل سبک ‏شناختی زبانی مقالات شمس تبریزی

    مقالهپژوهش های نقد ادبی و سبک شناسی

    زبانِ به‏کار رفته در مقالات شمس، زبانی خاص و تا حدّی متفاوت از زبان متون دوره پیش از دوره خویش و البته دوره‏های بعدی است. این خاصیّت و تفاوت چنان است که برخی سببش را عامی‏گویی و محاوره‏پردازی و یا بیان ارتجالی گوینده دانسته‏اند. گفتاری که گوینده‏اش به نوشتن، ضبط، ویرایش و پیرایش

  • بررسى و تحلیل سبک ‏شناختى زبانى مقالات شمس تبریزى

    زبانِ به‏کار رفته در مقالات شمس، زبانى خاص و تا حدّى متفاوت از زبان متون دوره پیش از دوره خویش و البته دوره‏هاى بعدى است. این خاصیّت و تفاوت چنان است که برخى سببش را عامى‏گویى و محاوره‏پردازى و یا بیان ارتجالى گوینده دانسته‏اند. گفتارى که گوینده‏اش به نوشتن، ضبط، ویرایش و پیرایش

  • سیمای حلاج و بایزید در آینه مقالات شمس تبریزی

    مقاله۲۰۲۲پژوهشنامه ادب غناییمحمد بهنام فر، سیده فرخنده ناصری، سیدمهدی رحیمی

    با توجه به شخصیت شگفت انگیز شمس تبریزی و جایگاهی که در عرفان اسلامی دارد، آشنایی با افکار و دیدگاههای او از جهات مختلف حائز اهمیت است. یکی از مواردی که در مقالات شمس برای پژوهندگان تعجب برانگیز است نگاه نقادانه و تعریضگونه او به عارفان بزرگی نظیر بایزید بسطامی و حسین منصور حلاج ا

  • نقدی بر تصحیح «مقالات» شمس تبریزی و ضرورت تصحیح مجدد آن

    بیان مسئله: شیوة بیان و روش تعلیمی مشایخ بزرگ عرفان که در محافل عرفانی غالباً به‌صورت وعظ و تذکیر بود، تحت عنوان «مجلس‌گویی» یاد شده است. شمس تبریزی نیز در بیان تقریرات عرفانی خود به این سنت عرفانی توجه داشته و بیشتر تعالیم و مقولات مهم عرفانی را با این شیوه به مخاطبان و شاگردان

  • کهن‌الگوی قهرمان در مقالات شمس تبریزی

    یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های متغیر و بارز عرفان و آثار عرفانی و آثار منثور غنایی، کهن‌الگوی قهرمان است. سیر قهرمان نیز از مهم‌ترین مسائل عرفان و آثار منثور غنایی است تا آن‌جا که کهن‌الگوی قهرمان با سیری بغرنج به تکامل شخصیتی نزدیک می‌شود. تکامل شخصیتی قهرمان به اشکال گوناگونی در آثا

  • بازتاب ادبیات عامیانه در مقالات شمس تبریزی

    ادبیات عامیانه( (folklore literatureاصطلاحی است که بر ادبیات توده، شفاهی و فولکلور اطلاق می­شود و انواع داستان، افسانه، قصه، حکایت، تمثیل ، ضرب­المثل، ترانه و متل را در بر می­گیرد. ادبیات عامیانه با متون متصوفه و عرفا در مواردی پیوند می­یابد. مطالعه و تحقیق متون عرفانی از این جهت