نقد و ارزیابی وظیفه گرایی
چکیده
مکتب وظیفه گرایی یکی از مکاتب اصلی مطرح در فلسفه ی اخلاق پزشکی است که می توان با بررسی و شناخت دقیق آن، راه حلهای بیش تری در مورد چالشهایی که اخلاق پزشکی با آن روبهرو است، به دست آورد. در فلسفه ی اخلاق، وظیفهگرایی به آن دسته از نظریاتی اطلاق می شود که مطابق آن ها ملاک درستی و نادرستی عمل، قطع نظر از میزان سود و به طور کلی نتایج و پیامدهای آن منوط به خود عمل و ویژگی های آن است؛ به عبارت دیگر، وظیفهگرایان معتقدند که انجام افعال اخلاقی، قطع نظر از نتایجی که به بار می آورند، برای انسان الزامی است و این الزام در خود افعال قرار دارد و نه این که مترتب بر فعل و مؤخر از آن باشد (مانند غایت گرایی). غایتگرا همواره به نتایج فعل خویش و وظیفه گرا همواره به وظیفهی خود میاندیشد. در این مقاله برآنیم تا با نظر اجمالی بر وظیفهگرایی و دو شاخهی اصلی آن، وظیفهگرایی عملنگر و وظیفهگرایی قاعدهنگر، به نقد و ارزیابی آن ها بپردازیم. در فلسفه ی اخلاق، به طور کلی، نظریات وظیفهگرایانه به مراتب کم تر از نظریات غایتگرایانه مورد انتقاد قرار گرفتهاند، چرا که نقد این گونه نظریات دشوارتر از نقد نظریات غایتگرایانه است.