تجدید حیات فکری، فرهنگی معتزله در قرن چهارم هجری
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
جریان فکری معتزله به مدت سی سال (در عهد مأمون، معتصم و واثق) مورد توجّه خلفای عباسی بود. در سال 232هجری متوکّل به خلافت رسید و اهل حدیث بر امور مسلط شدند و به آزار و اذیت معتزله و مخالفان خود پرداختند. هر چند معتزله نفوذ خود را در دربار عباسی از دست دادند، ولی در قرن چهارم در دستگاه حکومتی آل بویه شخصیتهای مهمی از معتزله ظهور کردند که هر کدام نقش مؤثری در پیش برد این مکتب ایفا نمودند. این دوره از نظر تدوین آثار، مهمترین دوره فرهنگی معتزله به شمار میرود. صاحب بن عباد طالقانی یکی از چهرههای سیاسی آل بویه که معتزلی مسلک بود، نقش به سزایی در ترویج آراء و عقاید معتزله ایفا نمود. وی که وزیر دو تن از امرای بویهی (مؤیدالدوله و فخرالدوله) بود، قاضی عبدالجبار همدانی را به ری فرا خواند و وی را منصب قاضیالقضاتی داد که عامل مؤثری در گسترش آراء و عقاید معتزله به شمار آمد. در مقالهی حاضر ضمن معرفی تنی چند از مشاهیر معتزله در قرن چهارم هجری نقش اساسی ایشان در تجدید حیات فکری، فرهنگی معتزله را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
Authors and affiliations
- حسین مفتخری — دانشیار دانشگاه تربیت معلم تهران.
- علی فتح قبادپور — کارشناس ارشد تاریخ اسلام.