تغییرات مکانی و زمانی شاخص های کیفی آبخوان دشت دهلران، استان ایلام، براساس سازندهای سنگ های رسوبی
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
آب زیرزمینی اهمیت بالایی برای تامین آب شیرین در جهان دارد. در این مطالعه، شاخصهای کیفی آب زیرزمینی دشت دهلران شامل: کاتیونها، آنیونها، هدایتالکتریکی (ec)، غلظت کل مواد جامد محلول (tds)، سختی کل (th)، نسبت جذب سدیم (sar)، درصد سدیم (%na) وph در یک دوره آماری پنج ساله (1392-1388) در 10 حلقه چاه اکتشافی سازمان آب منطقهای استان ایلام در تعداد 100 نمونه بررسی شده است. غلظت کاتیونها به ترتیب به صورت ca2+> na+> mg2+> k+ و غـلظت آنیـونها به ترتیب به صـورت cl-> so4-2> hco3-میباشد. در دوره پنج ساله کمترین و بیشترین مقدار شاخصهای کیفی آب زیرزمـینی دشت به این صـورت میباشد: میکروموهس بر سانتیمتر 7811-946ec=، میلیگرم بر لیتر 5233-614tds=، میـلیگـرم بر لیتر3020-246th=، 64/11-19/1sar=، میلیگرم بر لیتر 02/65-38/7na%= و 95/7-89/6ph= . نتایج نشان میدهد آب زیرزمینی دشت دهلران از لحاظ شاخصهای کیفی: هدایتالکتریکی (ec)، غلظت کل مواد جامد محلول (tds) و سختی کل (th) برای آشامیدن و کشاورزی مناسب نمیباشد، ولی از لحاظ نسبت جذب سدیم (sar) و phمشکل ندارد و براساس استانداردهای ویلکاکس و شولر برای آشامیدن و کشاورزی قابل استفاده است. نتایج نشان میدهد که مقدار sar ضریب همبستگی بالایی (69/0) با یون سدیم دارد و این همبستگی نشان دهنده جانشینی یون سدیم به جای یونهای کلسیم و منیزیم در خاکهای کلوئیدی میباشد. سازندهای سنگهای رسوبی منطقه در کیفیت آب زیرزمینی دشت دهلران نقش اصلی را دارند. سنگهای تبخیری و گچی (سازند گچساران) و کربناتی (سازند آسماری) سبب کاهش کیفیت آب شده است. همبستگیبین hco3- با mg2+ (45/.) و باca2+ (16/0) نشان میدهد که احتمالا سازند آسماری منطقه در تامین mg2+ آب زیرزمینی دشت دهلراننسبت به ca2+ نقش بیشتری داشته است. میتوان اظهار داشت منشاء کاتیونهای اصلی (ca2+، na+) و آنیونهای اصلی (cl-، so42-) آب زیرزمینی دشت دهلران، سازند تبخیری گچساران میباشد و منشاء آنیون و کاتیون با فراوانی نسبی پایینتر (hco3-و mg2+) سازند آسماری است. منشاء بخشی از کاتیونmg+2میتواند واحدهای شیلی و مارنی سازندهای پابده و گورپی باشد. سنگهای آواری (= سازند بختیاری) نقش موثر در کاهش کیفیت آب زیرزمینی دشت دهلران نداشته است.