Article

نقد و بررسی سیر بحث «اقتضای حال»

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

مطالعه در سیر مباحث بلاغت نشان می دهد که توجّه به موضوع «اقتضای حال» در نخستین تعاریف نقل شده برای بلاغت، از اساسی ترین معیارهای بلاغت کلام و متکلّم به شمار رفته است. با آنکه این موضوع و اهمّیّت توجّه به آن در دوره های مختلف، از محوری ترین مبانی مباحث بلاغی است، در هیچ یک از منابع قدیم و جدید، مبانی نظری آن تبیین نشده است. در پژوهش حاضر، پس از بررسی و نقد دیدگاه های گوناگون دربارة این موضوع، مشخّص شد با وجود تصوّری که دربارة مخاطب محور بودن اقتضای حال در بلاغت سنّتی وجود دارد و انتقادهایی که در این زمینه مطرح می شود و با وجود آنکه در این منابع به صراحت اصطلاحات اقتضای حال متکلّم و کلام و بافت موقعیّتی به کار نرفته است، ولی در این کتاب ها ذیل مباحث گوناگون، مطالبی مطرح می شود که بر اساس آنها می توان تمام این اقتضائات را در سطوح مختلف و برای تمام این عوامل، استنباط کرد.

Authors and affiliations
  1. محبوبه همّتیان — دانشگاه اصفهان
  2. حسین آقا حسینی — دانشگاه اصفهان

Similar items

  • نقد و بررسی سیر بحث «اقتضای حال»

    Article2014ادب فارسیحسین آقا حسینی، محبوبه همّتیان

    مطالعه در سیر مباحث بلاغت نشان می‌‌دهد که توجّه به موضوع «اقتضای حال» در نخستین تعاریف نقل‌شده برای بلاغت، از اساسی‌‌ترین معیارهای بلاغت کلام و متکلّم به شمار رفته است. با آنکه این موضوع و اهمّیّت توجّه به آن در دوره‌‌های مختلف، از محوری‌‌ترین مبانی مباحث بلاغی است، در هیچ‌یک از

  • نقشی در خیال اقتضای حال نشانه ها در شعر حافظ

    Article2014بوستان ادبحسین آقاحسینی، راضیه حجتی زاده

    نشانه شناسی که اول بار خود را با آراء زبانشناس سوئیسی، «فردینان دو سوسور»، در حوزه مطالعات زبانی مطرح کرد، هدف خود را بررسی چگونگی ارتباط دالّ و مدلول در سطوح مختلف زبانی قرار داد. نشانه شناسی پیش از آن که خود یک علم باشد، روشی خاص در بررسی و ارزیابی متون است. هرچند نشانه شناسی ا

  • نقشی در خیال اقتضای حال نشانه ها در شعر حافظ

    Articleشعر پژوهیحسین آقاحسینی, دانشگاه اصفهان راضیه حجتی زاده, دانشگاه اصفهان، دانشکده ادبیات
  • اقتضای حال، زبان رمزی و تأویل شعر عرفانی

    این مقاله در پی تبیین کیفیت درک معنی سخن و عواملی است که درک مشترک معنی را دچار اختلال می‌کند. به نظر نویسنده علّت اختلال در فرآیند ادراک معنی سخن، یا فاقدِ مصداقِ تجربی بودن سخن است که این وضع ناشی از پیدا نکردن مدلولی قابل قبول در حیطه تجربه بنابر معنای زبان شناختی ثابت و همیشگ

  • نقشی در خیال اقتضای حال نشانه ها در شعر حافظ

    نشانه شناسی که اول بار خود را با آراء زبانشناس سوئیسی، «فردینان دو سوسور»، در حوزه مطالعات زبانی مطرح کرد، هدف خود را بررسی چگونگی ارتباط دالّ و مدلول در سطوح مختلف زبانی قرار داد. نشانه شناسی پیش از آن که خود یک علم باشد، روشی خاص در بررسی و ارزیابی متون است. هرچند نشانه شناسی ا

  • اقتضای حال، زبان رمزی و تأویل شعر عرفانی

    Articleپژوهش های ادب عرفانی (گوهر گویا)تقی پورنامداریان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی تقی پورنامداریان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

    این مقاله در پی تبیین کیفیت درک معنی سخن و عواملی است که درک مشترک معنی را دچار اختلال می کند. به نظر نویسنده علّت اختلال در فرآیند ادراک معنی سخن، یا فاقد مصداقِ تجربی بودن سخن است که این وضع ناشی از پیدا نکردن مدلولی قابل قبول در حیطه تجربه بنابر معنای زبان شناختی ثابت و همیشگی