حماسه حسینی در شعر معاصر عراق و ایران
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
حماسه حسینی، حماسه ای جاویدان و بی همتاست که آثار آن در دنیا انتشار یافته و به عرصه گاه تحلیل و نکته سنجی ها مبدّل شده است. این واقعه از هنگام ظهورش تا عصر کنونی تأثیری شگرف در حفظ و پیش برد تعالیم دینی داشته است. این حماسه از نگاه صاحب ذوقان ادبیّات عربی و فارسی به دور نبوده تا جایی که گستردگی این سروده ها، شاخه ای مستقل به عنوان شعر عاشورایی یا شعر حسینی ایجاد کرده است. پژوهش حاضر تلاش دارد با نگاه تطبیقی به شعر عاشورایی محمّدمهدی جواهری، جواد جمیل از ادبیّات عربی، و محمّدحسین شهریار و سید حسن حسینی از ادبیّات فارسی، بازتاب حماسه ی عاشورا را در شعر آن ها شناخته و به تفاوت ها و اشتراکات موجود میان آن ها دست یابد. فصل نخست این رساله به کلّیات پژوهش اختصاص یافته است. در فصل دوم، نگارنده پس از تعریف شعر حسینی، تاریخچه ای از شعر حسینی در ادبیّات عربی و ادبیّات فارسی آورده و در پایان فصل به وجوه اشتراک و افتراق میان آن ها اشاره می کند. فصل سوم این پژوهش با تعریف ادبیّات تطبیقی آغاز گشته و ادبیّات سده ی اخیر عراق و ایران را مورد بررسی قرار می دهد. در فصل بعدی نیز زندگی نامه، شخصیت شاعر و ویژگی های شعری هر یک از شاعران بیان می شود. فصل پنجم که فصل پایانی است، ضمن بررسی شعر حسینی هر یک از شاعران مورد پژوهش، به تحلیل و مقایسه ی میان اشعار آن ها می پردازد. نتایج به دست آمده این پژوهش نشان از این دارد که علی رغم وجود برخی اشتراکات موضوعی و مضمونی، شاعران در برخی موارد با هم تفاوت هایی دارند؛ موارد زیر از آن جمله اند: الف) در شعر فارسی به شخصیت های عاشورایی چون حضرت عباس (ع) و حضرت زینب کبری (س) اهتمام بیشتری داده شده است. ب) در شعر شهریار ـ برخلاف دیگر شاعران مورد پژوهش ـ جنبه های اندوه و سوگ بیشتر است.