Thesis

بررسی طرح واره ی حرکتی در منطق الطیر عطار

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

استعاره ی مفهومی از مقوله های بنیادی زبان شناسی شناختی است که برای رسیدن به درکی شایسته از پدیده ها، الگوهای خود را بر عناصر شناخت آفرین بنیان نهاده است. یکی از این الگوها طرح واره ی تصویری است که بر اساس انطباق دو حوزه ی عینی و ذهنی که مبدأ و مقصد خوانده می شوند، شکل می گیرد. مفهومی که موجب تطابق دو حوزه ی مذکور می شود، «انگاشت» یا «انگاره» نامیده می شود. طرح واره های تصویری به سه دسته ی عمده تقسیم می شوند: 1) حرکتی؛ 2) حجمی؛ 3) قدرتی. به اعتقاد جانسون، انسان با مشاهده ی حرکت خود و سایر پدیده های عینی و متحرک، ساخت های مفهومی را در ذهنش به وجود می آورد. این ساخت ها حاصل تجارب فیزیکی انسان از جهان مادّی و متحرک هستند. به عقیده ی جانسون همان گونه که حرکت دارای نقطه ی آغاز، پایان و مسیر است، طرح واره های حرکتی هم دارای نقطه ی آغاز، پایان و مسیر است و چون نوع حرکت و جهت از جایی به جای دیگر متفاوت است، طرح واره ی حرکتی نیز به واسطه ی تعدد جهات به سه دسته ی افقی، عمودی و چرخشی تقسیم می شود. منطق الطیر عطار، اثری تمثیلی و نمادین است و موضوع آن، سفر/ حرکت از خاک به افلاک است و عطار برای محسوس و قابل درک نمودن این حرکت روحانی و انتزاعی از طرح واره ی حرکتی که محصول تجربیات انسان از عالم مادّی است، استفاده کرده است. از این رو، منطق الطیر از قابلیّت لازم برای بررسی بر اساس طرح واره ی حرکتی برخوردار است و در این پژوهش طرح واره ی حرکتی افقی، عمودی و چرخشی مورد بررسی قرار گرفته اند. با توجه به طرح واره ی افقی، عطار، لازمه ی کمال انسان را بی توجهی به دنیا، جسم و نفس می داند و حرکت از این سه مبدأ، به سوی کمال، وحدت وجود و بقا را می توان حرکت از «خود به خود» تعبیر کرد و آن را متأثر از نگرش اشراقی عطار دانست. عطار در منطق الطیر بیش از همه بر طرح واره ی مسیر تأکید دارد و می توان گفت این منظومه ی عرفانی کوششی برای تبیین اهمیّت و ضرورت حرکت در مسیر و ایجاد خودسازی به منظور وصول به حق است و هفت وادی در حقیقت، منازلی در مسیر حرکت است که هرکس به میزان شایستگی خود می تواند چند یا همه ی آن ها را طی کند. طرح واره ی عمودی در منطق الطیر دارای دو نوع صعودی و نزولی است که آن ها را در مفهوم نمادین می توان به مراتب معنوی و منزلتی انسان تعبیر کرد. بر اساس طرح واره ی چرخشی، «بازگشت» به وطن ازلی مهم ترین دغدغه انسان است که با حرکت چرخشی از «خود به خود» و از «حق به حق» تحصیل می گردد.

Supervisors and advisors

علی اکبر باقری خلیلی

Similar theses

  • بررسی و مقایسه مفاهیم عرفانی (با تأکید بر انسان کامل) منطق الطیر عطار با جاناتان مرغ دریایی ریچارد باخ

    Thesis2010وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه پیام نور - دانشگاه پیام نور استان تهران - دانشکده ادبیات و علوم انسانیصالحه غضنفری مقدم

    در این پژوهش صرفاً بر آنیم تاحدودی اندیشه ها و آراء نویسنده و متفکری غربی از دوران معاصر را با افکار و عقاید شاعر و عارفی مسلمان و مربوط به قرن ها پیش، در خصوص ضرورت آشنایی و جستجوی انسان کامل، مقایسه نماییم. اهدافی را که از انجام این پژوهش جستجو می کنیم به طور خلاصه، می توان چنی

  • بررسی سمبل های منطق الطیر عطار و مقایسه آن با سمبل های اساطیری

    Thesis2009وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه پیام نور - دانشگاه پیام نور استان تهران - دانشکده زبان و ادبیات فارسیگلناز ایوانی

    چکیده کلیت منظومه ی حماسی عرفانی منطق الطیر ریشه در اسطوره ی بازگشت به اصل و جستجوی حیات جاوید دارد. عناصر اساطیری و دینی بی شماری و عقاید و باورهای کهن مردمی بسیاری در ساختار سمبلیکی و نمادین، به طرز خودآگاه یا ناخودآگاه در این منظومه راه یافته است. هدف از این تحقیق بررسی سمبل ه

  • بررسی و مقایسه معرفت در منطق الطیر عطار نیشابوری و گلشن راز شبستری

    Thesis2014دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده ادبیات و علوم انسانیفاطمه فراجی

    چکیده این رساله در نظر دارد که معرفت را در کتاب منطق الطیر عطار و گلشن راز شبستری مورد بررسی و مقایسه قرار دهد . معرفت در لغت به معنای شناخت و علم ودانش ونیز به معنای ادراک است و در اصطلاح صوفیه عبارت از علمی است که مبتنی بر کشف و شهود تهذیب باشد . معرفت انواع مختلفی دارد از جمله

  • نمادشناسی در منطق الطیر عطار نیشابوری

    Thesis2014دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه - دانشکده علوم انسانیمعصومه خواجوی

    این پژوهش با عنوان «نمادشناسی در منطق الطیر عطار نیشابوری» به تبیین و تحلیل انواع و اقسام نماد در منطق الطیر می پردازد. نگارنده پس از تعریف نماد و تبیین اقسام آن در کتب ادبی به استخراج و تقسیم نماد در منطق الطیر پرداخته است. نمادهای ابداعی و مذهبی در منطق الطیر هر یک با 24 و 18 ع

  • رمز شناسی کوه قاف در ارتباط با سیمرغ(با توجه به منطق‏الطیر عطار)

    Thesis2012وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه هنر اصفهان - دانشکده هنرلاله قاسمی

    ادبیات گرانقدر و ممتاز سرزمین ما، بی هیچ گزافه و مبالغه‏ای در میان آثار فرهنگی جهان، بی‏نظیر و درخشان است.اندیشمندان و شاعران، همینطور ادبیان و هنرمندان، از ثمرات خود، کام جان مشتاقان ادب و هنر را شیرین ساخته‏اند. بالأخص از زمانی‏که عارفان بیداردل، فرهنگ و ادب کهن پارسی را با حقی

  • ادبیات تمثیلی و نمادین بر اساس منطق الطیر عطار

    Thesis2009وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علامه طباطبایی - دانشکده ادبیات و زبانهای خارجیعلی شعبانی

    موضوع این پایان نامه ادبیات تمثیلی و نمادین بر اساس منطق الطیر عطار است. باید گفت که زیر ساخت هر تمثیلی,تشبیه است و هر اثر تمثیلی میتواند نمادین و سمبلیک باشد. بنابراین تمثیل و نماد چون دو همزادند که از دایه تغذیه می کنند. تمثیلهای منطق الطیر از جنبه ی بیانی به چهار دسته تقسیم می

Similar items

  • از منظومه فنیکس تا منطق الطیر عطار و استرالیا

    Articleادبیات عرفانی و اسطوره شناختیهاشم محمدی، استادیار دانشکده ادبیات دانشگاه آزاد اسلامی ـ واحد گچساران

    ورود منظومه های داستانی و حکایات تمثیلی (از زبان پرندگان و حیوانات) به کشورهای اروپایی، انگیزه ای شد که شاعران غربی همانند شعرای مشرق زمین این گونه داستان ها و حکایت ها را به شکل تمثیل درآوردند و برای اهداف آموزشی خود به کار برند. در میان این منظومه ها، منطق الطیر عطار با درون ما

  • از منظومة فنیکس تا منطق الطیر عطار و استرالیا

    Article2008ادبیات عرفانی و اسطوره شناختیهاشم محمدی

    ورود منظومه های داستانی و حکایات تمثیلی (از زبان پرندگان و حیوانات) به کشورهای اروپایی، انگیزه ای شد که شاعران غربی همانند شعرای مشرق زمین این گونه داستان ها و حکایت ها را به شکل تمثیل درآوردند و برای اهداف آموزشی خود به کار برند. در میان این منظومه ها، منطق الطیر عطار با درون ما

  • مقایسه ی سیمرغ منطق الطیر عطار با آلیس در آن سوی آینه ی کارول بر اساس نظریه ی تقارن آینه ای

    Articleمطالعات ادبیات کودکمسعود روحانی، دانشگاه مازندران لیلا غلام پور، دانشگاه مازندران

    چکیده منطق­الطیر عطار و آلیس در آن سوی آینه­ی کارول از آثار معروف و مشهور جهانی هستند. این مقاله در پی تحلیل­ مقایسه­ای سی­مرغ و سیمرغ، قهرمانان داستان تمثیلی منطق­الطیر عطار با کتاب تخیلی کودکان؛ یعنی آلیس در آن سوی آینه است تا بدین ترتیب، خوانش جدیدی از سیمرغ و سی­مرغ منطق­الطی

  • مقایسه¬ی سیمرغ منطق¬الطیر عطار با آلیس در آن سوی آینه¬ی کارول بر اساس نظریه¬ی تقارن آینه¬ای

    Article2014مطالعات ادبیات کودکمسعود روحانی، لیلا غلام پور

    چکیده منطق­الطیر عطار و آلیس در آن سوی آینه­ی کارول از آثار معروف و مشهور جهانی هستند. این مقاله در پی تحلیل­ مقایسه­ای سی­مرغ و سیمرغ، قهرمانان داستان تمثیلی منطق­الطیر عطار با کتاب تخیلی کودکان؛ یعنی آلیس در آن سوی آینه است تا بدین ترتیب، خوانش جدیدی از سیمرغ و سی­مرغ منطق­الطی

  • طرحواره حرکتی در منطق الطیر عطار

    Article2022مطالعات عرفانیعلی اکبر باقری خلیلی، عارفه طاهری

    زبان‌شناسان شناختی معتقدند ذهن با تکیه بر تجربه به مفهوم‌سازیِ استعاری پدیده‌ها می‌پردازد و استعارۀ مفهومی محصول دو حوزۀ ذهنی و عینی است. فرایند عینی‌سازی در استعارۀ مفهومی بر اساس انطباق یک‌به‌یک دو حوزۀ عینی (مبدأ) و ذهنی (مقصد) که «انگاشت یا انگاره» نامیده‌می‌شود، انجام می‌شود

  • واکاوی ظرفیت های نمایشی و مقایسه تطبیقی اقتباس های داخلی و خارجی از منطق الطیر عطار نیشابوری

    Articleمتن شناسی ادب فارسیمحمد شهبا، دانشگاه هنر طیبه پرتوی راد، دانشگاه اصفهان

    منطق الطیر عطار نیشابوری، جزء معدود آثاری است که در دهه های اخیر با اقبال غربیان مواجه شده و بارها با تعریف خاص آن ها از عرفان، بر روی صحنه های نمایش کشورهای جهان، به اجرا درآمده است. در این مقاله، سعی بر آن است تا ضمن بررسی پیشینه ی منظومه ی منطق الطیر، به روش توصیفی- تحلیلی، به