مدل بندی پارامتری مخاطره های نیمه رقیب با استفاده از توابع مفصل و کاربرد آن در علوم پزشکی
چکیده
چکیده مقدمه و هدف: در برخی از مطالعات چندین رخداد مورد نظر محقق است و هر فرد میتواند تا پایان مطالعه تنها یکی از انواع رخدادهای ممکن را تجربه کند که با وقوع آن رخداد پیگیری برای فرد پایان میپذیرد که به آنها مخاطرات رقیب میگویند. در این نوع از مطالعات تنها زمان و نوع اولین رخداد برای هر فرد ثبت میشود و برای تحلیل آنها معمولاً از روشهایی که مبتنی بر فرض استقلال بین رخدادها هستند همچون روش کاپلان-مایر، نلسون آلن، بروز تجمعی و ریسک های علت-ویژه استفاده می کنند. ولیکن در برخی از مطالعات از رخدادهای مورد نظر محقق برخی از رخدادها نهایی مانند مرگ یا کنارهگیری آگاهانه فرد از مطالعه که با رخداد آن پیگیری برای فرد پایان مییابد و برخی غیرنهایی مانند عود بیماری در محل، عود دوردست (متاستاز) یا پیشرفت بیماری هستند بهطوری که با وقوع رخداد غیرنهایی پیگیری برای فرد ادامه دارد و ممکن است تا پایان مطالعه یکی از رخدادهای نهایی مورد نظر محقق برای فرد رخ دهد یا بدون رخداد آن مطالعه پایان پذیرد. به این نوع از مخاطرات، مخاطره های نیمهرقیب میگویند. چون سانسور در این مطالعات مستقل یا ناآگاهیبخش نیست لذا از روشهای معمول تحلیل ریسکهای رقیب نمیتوان برای تحلیل در این نوع از دادهها استفاده کرد زیرا روشهای معمول با فرض استقلال سانسور انجام میشود. بنابراین رخدادها در این نوع از مطالعات به هم وابسته بوده و سانسور رخداد غیرنهایی توسط رخداد نهایی آگهی بخش (وابسته) است و در این موارد بایستی از روشهایی استفاده کرد که این ساختار وابستگی را در نظر بگیرد. مواد و روشکار: در این رساله از روش تابع مفصل استفاده شد. ابتدا با استفاده از شبیهسازی تاثیر وجود همبستگی بین رخدادها و عدم برقراری فرض استقلال سانسور بررسی شد. این روش بر روی 471 بیمار مبتلا به سرطان معده مورد استفاده قرار گرفت که دو رخداد مورد نظر عود و مرگ بودند. تحلیل داده ها بااستفاده از برنامهنویسی در نرم افزار r انجام شده است. یافته ها: بر اساس معیارaic توزیع وایبل بهترین برازش را به هر دو زمان رخداد داشت و میانه زمان تا عود و بقای بیماران بترتیب برابر 2/20 و 1/28 ماه برآورد شد. همچنین با برازش یک توزیع توام به دو زمان رخداد با استفاده از تابع مفصل کلایتون، متغیرهای جنس، اندازه تومور و مرحله پاتولوژیک تومور بر بقا و اندازه تومور و مرحله پاتولوژیک تومور بر عود بیماری موثر بودند. نتایج: نتایج نشان داد که استفاده از تابع مفصل برای تعیین توزیع حاشیهای و ریسک فاکتورهای اختصاصی رخدادهای نیمهرقیب باعث ایجاد نتایجی منطقی نسبت به روشهای معمول که مبتنی بر فرض استقلال رخدادها هستند میشود
