پایان‌نامه

بررسی مخزن الاسرار نظامی براساس سبک شناسی تکوینی

سمیه مرادی نژاد

چکیده

نظامی گنجوی از برجسته ترین شاعران سبک آذربایجانی است که دارای آثار ارزشمندی ست. مثنوی مخزن الأسرار، از جمله ی این آثار به شمار می رود که در این پژوهش با توجه به ویژگی های متنوع و منحصر به فرد، از دیدگاه سبک شناسی تکوینی مورد بررسی قرار گرفته است. از مهمترین ویژگی های موثر در تکوین مخزن الأسرار می توان به موارد ذیل اشاره نمود: 1. اخلاق : به دلیل متشرّع بودن نظامی، به هم ریختگی جامعه ی عصر او و گسترش رذیلت های اخلاقی این ویژگی به وفور در شعرش دیده می شود. 2. عدالت: حضور این ویژگی در مخزن الأسرار به دلیل وجود عوامل سیاسی همچون تقسیم حکومت سلجوقیان به حکومت های محلی و افزایش ظلم حکّام بر مردم بود. 3. امثال و حکم و باورهای عامیانه: این ویژگی ها به دلیل حضور فعال نظامی در جامعه ی عصر خود و داشتن اطلاعات وافر وی از اعتقادات عوّام در اثرش شکل گرفته است. منشأ این ویژگی ها، عوامل اجتماعی اند. 4. طب، نجوم، بیان و بدیع: این علوم به دلیل مدرسه ای شدن و گسترش کتابخانه ها بازتابی گسترده ای در شعر نظامی دارد. در خلق این ویژگی ها عوامل علمی – ادبی موثرند. 5. خودستایی: عوامل روانشناسی باعث به وجود آمدن در شعر نظامی شده اند. رقابت سنگین شعرا و دشمنی های پنهان و آشکار آنان با همدیگر ار دلایل عمده ی این ویژگی در شعر نظامی اند. 6. کلام و حکمت: به دلیل حضور عواملی همچون توجه بزرگان عصر به علما و مکاتب کلامی، خصوصاً پیروان مکتب اشاعره که دارای اعتبار فراوان بودند علم کلام حضور گسترده ای در شعر نظامی اشعری مسلک داشت.

اساتید راهنما و مشاور

طاهره صادقی تحصیلی، علی حیدری

پایان‌نامه‌های مشابه

  • فرهنگ مضمونی مخزن الأسرار نظامی

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه پیام نور - دانشگاه پیام نور استان البرز - دانشکده ادبیات و زبانهای خارجیزهرا زند

    با تأملی بر اشعار مخزن الأسرار نظامی در این تحقیق، دریافتیم که این اشعار، دارای مضامینی با محتوای عناصر طبیعی، تعالیم اخلاقی، حکمی، فلسفی و عارفانه هستند. نظامی از جمله شاعران تأثیر گذاری است که در تاریخ ادبیات ذوقی و شعری ایران، آمیزه ای از حکمت و عرفان را در کنار یکدیگر قرار دا

  • بدیع لفظی در مخزن الاسرار نظامی

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه مازندران - دانشکده علوم انسانی و اجتماعیاحمد خلیلی مهدیرجی

    چکیده تفسیر حقیقی تحوّلات بدیع در زبان فارسی تنها از راه مقایسه ی دیوان‎ شاعران و نویسندگان بزرگ هر دوره و تطبیق موضوعات بلاغی‎بدیعی آن ها نسبت به یکدیگر ممکن است. از میان این بزرگان که اندیشه را با زیبایی و لطافت و جمال لفظ همراه داشته و به اوج کمال و نمط عالی دست یافته‎اند می‎ت

  • انسان کامل با تکیه بر مخزن الاسرار نظامی

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه اراک - دانشکده علوم انسانیمحسن گلشن زاده

    این تحقیق درنظردارد انسان کامل را از دیدگاه نظامی گنجوی مورد مطالعه قراردهد و بدین منظور قصد دارد تا با مطالعه آثارو اشعاربرجای مانده ازاین شاعربه ویژه مخزن الاسرار و یافتن شاخصهایی که برای انسان کامل مشخص نموده اند به یک الگوی جامع دست یابد و ضمن تطبیق آن با شاخص های انسان کامل

  • بررسی و نقد شروح مخزن الاسرار نظامی گنجوی

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه اصفهانمحسن رستمی

    چکیده: مثنوی مخزن الاسرار نظامی در میان پنج گنج از پیچیدگی معنایی بیشتر برخوردار است و با وجود شرح هایی که از گذشته تا کنون بر این اثر نوشته شده است باز باید تا حد امکان در ارائه شرحی دقیق و کامل از آن کوشید. در این پژوهش قصد داریم، ابتدا به معرفی و تحلیل «ساختاری» و سپس به بررسی

  • بررسی مضمونی مخزن الاسرار نظامی و آثار مقلدان او

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علامه طباطبایی - دانشکده ادبیات و زبانهای خارجیحمید پولادی

    در این رساله منظومه مخزن الاسرار و دیگر نظیره های تقلیدی (مطلع الانوار، تحفه الاحرار و روضه الانوار) از دیدگاه مضمونی مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته است. برای انجام این کار بحث از معنای اصطلاح مضمون امری بود اجتناب ناپذیر لذا در فصل اول (تعاریف و کلیات) به این موضوع پرداخته شده ا

  • تصحیح انتقادی نسخه خطّی منبع الانهار ملک قمی و مقایسه آن با مخزن الاسرار نظامی

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه گیلان - دانشکده علوم انسانیزهره یساولی

    نسخ خطّی نگارش های فارسی یکی از راه های انتقال فرهنگ و دانش بشری از نسلی به نسل دیگر وپشتوانه و نمودار هویّت و حیثیّت ایرانی و فارسی زبانان جهان است و احیای هر اثر مخاطبان امروز را به این پیشینه هویّتی پیوند می دهد. درمقابل،بی توجّهی به احیا و تصحیح این متون ارزشمند منجر به بی اع

اسناد مشابه

  • تأثیرگذارى صحنه بر "شخصیّت" در داستان ‏هاى "مخزن‏ الأسرار نظامى"

    مقاله۲۰۱۲پژوهش های نقد ادبی و سبک شناسی

    تأثیر و تأثّر بین عناصر ساختارى داستان، به علّت آمیختگى ذاتى آن‏ها با یک‏دیگر، امرى طبیعى است، امّا در این میان، ارتباط بین برخى عناصر، از اهمیّت ویژه‏ترى برخوردار است؛ عنصر "شخصیّت" به عنوان یکى از اصلى‏ترین عناصر ساختارى داستان‏ها، معمولاً به نوعى خاص، با عنصر "صحنه" ارتباط مى‏

  • تحلیل واقعه سفرنامه روحی نظامی در مخزن الاسرار نظامی

    مقالهفصلنامه دهخدافاطمه امامی، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن،رودهن، ایران

    هدف مقاله حاضر آن است تا نشان دهد اولین اثر و شاید بتوان گفت مهم‎ترین اثر نظامی که بیشتر محققان معتقدند ساختار بسیار پیچیده‎ای دارد کتاب مخزن‎الاسرار است.نظامی هنگام سرودن این اثر مشغول ریاضت بدن و تهذیب و تصفیه روح و مراقبت در اعمال دین بوده است و کتاب،حاصل چله نشینی وی است. نظا

  • تحلیل واقعه سفرنامه روحی نظامی در مخزن الاسرار نظامی

    مقاله۲۰۱۵فصلنامه دهخدافاطمه امامی

    هدف مقاله حاضر آن است تا نشان دهد اولین اثر و شاید بتوان گفت مهم‎ترین اثر نظامی که بیشتر محققان معتقدند ساختار بسیار پیچیده‎ای دارد کتاب مخزن‎الاسرار است.نظامی هنگام سرودن این اثر مشغول ریاضت بدن و تهذیب و تصفیه روح و مراقبت در اعمال دین بوده است و کتاب،حاصل چله نشینی وی است. نظا

  • تصویر دل در مخزن الاسرار نظامی گنجوی

    مقالهزبان و ادبیات فارسیغلامعلی فلاح، qolam ali fallah دانشیار دانشگاه تربیت معلم تهران عباس ماهیار، abbass mahyar استاد دانشگاه تربیت معلم تهران سید مرتضی میرهاشمی، seyyed morteza mirhashemi دانشیار دانشگاه تربیت معلم تهران صدیقه سلیمانی

    این پژوهش درصدد جواب دادن به این پرسش است که «دل» در مخزن الاسرار، که زهدآمیز و عرفانی است، چگونه تبیین شده و دارای چه مراتبی است. فرضیه ای که در ذهن خواننده و پژوهشگر شکل می گیرد، این است که نظامی تلقی خاصی از «دل» داشته و به سبب این که یکی از مهم ترین بخش های مثنوی مخزن الاسرار

  • تحول گفتمانی در آیات قرآنی در مخزن الاسرار نظامی بر اساس نظریه نورمن فرکلاف

    مقاله۲۰۲۵پژوهش های ادبی - قرآنیمحسن گلشن زاده، محسن ایزدیار، فاطمه قهرمانی

    یکی از مشهورترین نظریه های گفتمان کاوی، نظریه تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف است که با دو رویکرد اجتماعی و زبانشناختی به بافت موقعیتی و متنی می‌پردازد. این روش نو به ساخت هویت‌های اجتماعی، روابط اجتماعی، نظام‌های دانش و معنا کمک می‌کند. در نظر کلاف. گفتمان دارای سه کارکرد هویت

  • گوهر دریای راز (تحلیل ساختار روایی و بلاغی نعتی از مخزن الاسرار نظامی)

    مقالهفنون ادبیطاهره قهرمانی فرد، دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور تهران جنوب، تهران، ایران علی محمد پشتدار، دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

    نظامی در نعت اول مخزن الاسرار، ضمن به کارگیری قابلیت های ذاتی زبان در تأثیرگذاری بر مخاطب، واقعه ای تاریخی را به شیوۀ آشنایی زدایی، بازآفرینی کرده است. چینش کلمات به نظامی در نعت اول مخزن الاسرار، ضمن به کارگیری قابلیت های ذاتی زبان در تأثیرگذاری بر مخاطب، واقعه ای تاریخی را به ش