طراحی و تبیین مدل سازمان چابک
چکیده
محیط های پیچیده، سازمان های بدون مرز، جهانی شدن بازارها، ورود سازمان های دولتی به فضای مجازی، رقابت شدید در توسعه فن آوری و محدودیت روزافزون منابع از مهم ترین چالش های قرن 21 است. سازمان چابک با استفاده از شایستگی های لازم، برخورداری از قدرت نوآوری بالا و قابلیت انعطاف پذیری سریع، قدرت فائق آمدن بر چالش ها و تحولات غیرمنتظره و مبهم قرن 21 را دارد. حال، پرسش اصلی و بنیادی آن است که چگونه می توان مدل مفهومی چنین سازمانی را طراحی و تبیین نمود؟ در پاسخ به این پرسش اصلی، تحقیق اکتشافی ـ ترکیبی حاضر، شکل گرفت و محقق، پس از تمرکز بر مبانی نظری، مطالعه ادبیات موضوع و انجام مصاحبه های اکتشافی طی مدت نه ماه، با امتیازگذاری و وزن دهی به عوامل مستخرج از مبانی نظری و گویه سازی برای آن ها، توسط پانل صاحب نظرانِ دلفی ـ طی پنج مرحله ـ به پنج مولفه نوظهور دست یافت. این مولفه ها، صورت بندی مدل مفهومی سازمان چابک را رقم زدند. آزمون مدل مفهومی پیش گفته، در شرکت فولاد مبارکه ایران با پرسشنامه طراحی شده (آلفای کرونباخ 771/0) و استفاده از نرم افزار آموس که طی مدت سه ماه به انجام رسید، نشان داد که از میان هشت فرضیه علّی تدوین شده، تنها فرضیه آخر ـ شرایط تحریم اقتصادی به عنوان متغیر مداخله گر مابین عوامل محیطی و سازمان چابک - را نمی توان در سطح اطمینان 99% معنادار دانست و مابقی تایید شد. پیاده سازی مولفه های مدل عملیاتی سازمان چابک در مورد مطالعه، آزمون مدل مفهومی مذکور در شرکت های تعاونی و خصوصی و پویانمایی مدل با رویکرد آینده پژوهی و افزودن بُعد زمان به آن، برخی از پیشنهادهایی است که به پژوهشگران آتی حوزه مدیریت توصیه می گردد.