بررسی آرایه های ادبی (بدیع) در نامه های نهج البلاغه
چکیده
نهج البلاغه برگرفته از انوار سخنان گهربار امیرمومنان علی(ع)، بزرگمرد تاریخ بشریت است. این کتاب علاوه بر اشتمال بر والاترین معارف الهی، از نظر فصاحت و بلاغت نیز سرآمد متون دینی، پس از قرآن و بیانات پیامبر اکرم(ص) است. از این میان، نامه های امام علی(ع) نیز از حیث انواع فنون ادبی، دارای اهمیت فراوان است. در این پایان نامه به بدیع و فنون و آرایه های بدیعی اعم از سجع و جناس و تضمین و موازنه و ارسال المثل و سایر آرایه های بدیعی در نامه های آن حضرت پرداخته ایم. سیر ترتیبی پژوهش به این گونه است که ابتدا متن عربی نامه ها و سپس ترجمه ی نامه ها را آورده ایم و در مرحله ی بعد، به بررسی آرایه های بدیعی در نامه ها پرداخته ایم. نتیجه ی حاصل شده این است که نامه های امام علی(ع) علی رغم این که موضوعات سیاسی و اجتماعی دارند، اما از لحاظ اشتمال بر آرایه های بدیعی غنی هستند و بیشترین آرایه-های به کار رفته در این نامه ها، به ترتیب عبارت است از انواع سجع و جناس، تمثیل و ارسال المثل، تضمین و اقتباس، تضاد و مطابقه. ناگفته پیداست که قدرت بیان و فصاحت و بلاغت در کلام، نعمتی خدادادی است که اوج آن- از نوع بشری- را در کلام امام علی(ع) می توان دید. از سوی دیگر، هدف مولای متقیان از کاربرد آرایه های بدیعی و زینت دادن نامه های خود با فنون بدیعی، افزایش قدرت تأثیرگذاری در کلام بوده است و این نامه ها و خطبه ها تا حدی خوانندگان را متأثر می کرده است که برخی ادیبان عرب، نهج البلاغه را برادر قرآن نامیده اند.