فرآیندهای واجی در گویش های استان بوشهر: رویکرد بهینگی

چکیده

هدف از این پژوهش توصیف فرآیندهای واجی مشترک در گونه های زبانی استان بوشهر از جمله گناوه، دیلم، دشتستان، تنگستان، دیر، جم، کنگان و بوشهر، در چارچوب نظریه ی بهینگی (مک کارتی 2008) است. این پژوهش به صورت توصیفی- تحلیلی صورت گرفته و روش جمع آوری داده ها به صورت میدانی است. از هر شهرستان دو گویشور انتخاب شد و از هر نفر دوساعت مصاحبه به عمل آمد. این گویش ها دارای 24 همخوان و 7 واکه می باشند. تفاوت در همخوان ها و واکه های گونه های زبانی استان بوشهر با فارسی معیار در این است که به جای همخوان واکدار و ملازی /g/ موجود در فارسی معیار، در استان بوشهر جفت بی واک آن یعنی [q] تلفظ به کار می رود. همچنین در گونه های زبانی استان بوشهر، واج /?/ وجود دارد که فارسی معیار فاقد ان است. در نظام واکه ای گونه های زبانی استان بوشهر، علاوه بر شش واکه ی فارسی معیار، واکه ی /?/ نیز وجود دارد. فرآیندهای واجی توصیف شده در این پژوهش شامل فرآیندهای همگونی، تضعیف (سایشی شدگی، ناسوده شدگی، حذف)، درج، کشش جبرانی، واک رفتگی، خنثی شدگی و قلب است. در این گونه های زبانی فرآیند همگونی و فرآیند تضعیف بیشترین بسامد را دارا هستند. از نظام 7 واکه ای استان بوشهر، تنها واکه ی /?/ در فرآیندهای واجی نقش فعال ندارد. همخوان های گرفته در فرآیند همگونی نقش فعال تری دارند. در نظریه ی بهینگی تعامل محدودیت های نشان داری و پایایی باعث می شود که یک برون داد به عنوان بهینه انتخاب گردد. این محدودیت ها همان محدودیت های جهانی و تخطی پذیرهستند. رتبه بندی متفاوت محدودیت ها در تحلیل فرآیندهای واجی، این گویش ها را نیز همچون دیگر گونه های زبانی ایرانی، از زبان فارسی معیار متمایز می کند.

اساتید راهنما و مشاور

عالیه کرد زغفرانلو کامبویا، سحر بهرامی خورشید، پگاه آریایی