بررسی نظرات دانشجویان پزشکی در مورد علل انتخاب رشته پزشکی و شناخت از آینده شغلی در دانشکده پزشکی دانشگاه تهران: برخورد دو رویکرد کمی و کیفی

سحرناز نجات، saharnaz nedjat assistant professor of epidemiology, school of public health and institute of health research, epidemiology and biostatistics group, center of academic and health policy, tehran university of medical sciencesاستادیار اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران حسن امامی رضوی، hasan emami razavi assistant professor of surgery, school of medicine, tehran university of medical sciencesاستادیار جراحی، دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران آرش رشیدیان، arash rashidian assistant professor of management and health economics, school of public health and institute of health research, management and health economics group, center of academic and health policy, tehran university of medical sciencesاستادیار مدیریت و سیاست گذاری های بهداشتی، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران شهروز یزدانی، shahrooz yazdani medical student, medicine school, tehran university of medical sciencesدانشجوی پزشکی، دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران سیدرضا مجدزاده، reza majdzadeh associate professor of epidemiology, school of public health and institute of health research, epidemiology and biostatistics group, center of academic and health policy,tehran university of medical sciencesدانشیار اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران

چکیده

زمینه: به نظر می رسد انتخاب رشته پزشکی در بسیاری از داوطلبین تحت تأثیر فشارهای اطرافیان و کمتر از روی شناخت و علاقه به این رشته صورت می گیرد. هدف : این مطالعه با هدف تعیین وضعیت پذیرش دانشجوی پزشکی از نظر علل انتخاب رشته پزشکی و نیز شناخت آنان از آینده شغلی پزشکان بوده است. این بررسی با دو رویکرد کیفی و کمی صورت گرفته است تا بتوان نتایج این دو را با هم قیاس کرد. روش کار: بخش کیفی مطالعه شامل دو بحث متمرکز گروهی در کارورزان و یک بحث متمرکز گروهی در دانشجویان سال اول پزشکی بود. در بخش کمی علل انتخاب رشته پزشکی مورد بررسی قرار گرفته و طی آن میزان شناخت دانشجویان و متقاظیان رشته پزشکی از آینده شغلی یک پزشک تعیین شده است. 33 نفر از دانشجویان پزشکی سال اول، 107 نفر از دانشجویان سال ششم در دوره کارورزی و 88 نفر از متقاضیان رشته پزشکی پس از آزمون ورودی پزشکی با استفاده از نمونه گیری آسان و پی در پی، پرسشنامه مطالعه کمی را تکمیل تمودند. یافته ها: در بخش کیفی همه توافق داشتند که خود فرد خیلی در این مورد تصمیم گیرنده نیست و تقریباً همه دانشجویان، منزلت پزشک در جامعه و مورد توجه بودن رشته پزشکی را دلایل اصلی انتخاب رشته پزشکی عنوان کردند. در بخش کمی مطالعه، علاقه ی علمی در 42 درصد، نقش پزشک در ارتقای سلامت مردم در 21 درصد، در آمد مالی در 3/14 درصد، منزلت پزشک در جامعه در 13 درصد و فشار اطرافیان در 1 درصد موارد، اولین علت انتخاب رشته پزشکی ذکر شده است. در مقابل، شرکت کنندگان در بخش کیفی مطالعه، وضعیت شغلی پزشکان عمومی را مناسب نمی دانستند و برخی از آنان امکان ادامه تحصیل در رشته پزشکی را مشکل تر از سایر رشته ها ذکر می کردند. شرکت کنندگان آینده شغلی پزشکان عمومی را در مقایسه با سایر رشته ها ناعادلانه تلقی نموده و برخی از آنان ادامه تحصیل در رشته پزشکی را مشکل تر از سایررشته ها ارزیابی کردند. از طرفی در بخش کمی مطالعه مشخص شد با بالاتر رفتن سن شرکت کنندگان، ارزیابی آنان از آینده شغلی پزشکی به صورت معنی داری تغییر می­کند، به این صورت که با بالاتر رفتن سن امکان ادامه تحصیل و یافتن شغل با درآمد مناسب و در مکان مناسب مشکل تر از سایر رشته ها تعیین شد. نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشانگر آن است که شناخت بسیاری از دانشجویان به هنگام انتخاب رشته پزشکی ناکامل است و تحت تأثیر عواملی چون فشار اطرافیان یا مقام ومنزلت پزشکی در جامعه می باشد. این موارد هر چند در بخش کمی مطالعه آشکار نبودند ولی در بخش کیفی، تمام شرکت کنند گان بر آنها تأکید داشتند. این موضوع نشانگر اهمیت مطالعات کیفی یا مطالعاتی است که از ترکیب توام روش­های کمی و کیفی استفاده می­کنند. از طرفی به نظر می رسد با بالا رفتن سن، دانشجویان شناخت کامل تری نسبت به آینده شغلی پیدا می کنند. بر اساس نتایج مطالعه، پیشنهاد می­گردد، اصلاح روند گزینش دانشجو به شکلی باشد که تنها به معیار های علمی اکتفا نگردد و خصوصیات فراشناختی مناسب برای دانشجویان نیز به­عنوان راه حل این موضوع مد نظر قرار گیرد.