Thesis

تحقیق در دیوان مشتاق اصفهانی

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

دوره بازگشت ادبی، تقریباً از سقوط صفویّه آغاز شده و تا ظهور مشروطه ادامه داشته است. یکی از مشهورترین شاعران و پیش آهنگان این دوره ادبی، مشتاق اصفهانی است. اگرچه او در میان هم عصرانش از مقام ادبی ویژه ای برخوردار بوده امّا تا کنون اشعار وی مورد نقد و بررسی شایسته ای قرار نگرفته است. در این پژوهش ضمن تبیین اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی دوره مشتاق، سعی بر آن است تا مختصّات زبانی، فکری و ادبی اشعار این شاعر بررسی شود. اگرچه مشتاق در نزدیک کردن زبان خویش به کلام قدما، تلاش فراوان نموده است امّا عواملی چون تفاوت جامعه و زمان وی با روزگار پیشینیان، به عنوان مانعی، از توفیق کامل او در این زمینه جلوگیری کرده است. مختصّات فکری مشتاق در عارفانه ها، عاشقانه ها، مدیحه ها، شکوائیّه ها و تلمیحات وی به چشم می خورد. او در بسیاری از اشعار خود اندیشه های سعدی و حافظ را در نظر گرفته و آن ها را با تفکّرات شیعی خویش آمیخته است. در سطح ادبی این دیوان، کاربرد انواع قالب های شعری، تسلّط مشتاق را در این زمینه آشکار می کند. بر این اساس می توان غزلیّات او را که به تقلید از شاعران سبک عراقی سروده شده و رباعیّات وی را که از خیّام تأثیر پذیرفته است، از دلنشین ترین قالب های شعری این شاعر به شمار آورد. مشتاق به هدف آرایش و تأثیرگذاری سخن خود، انواع صنایع لفظی به ویژه تکرار و همچنین آرایه های معنوی، نظیر حسن تعلیل، ایهام و لفّ و نشر را به کار برده است. در اشعار وی از میان شاخه های علم بیان، تشبیه و استعاره کاربرد بیشتر و موفّق تری دارند. او غالباً با گزینش ماهرانه انواع اوزان عروضی، قافیه ها و ردیف های مناسب و متنوّع، در زیبایی موسیقایی اشعار خود موفّق عمل کرده است.

Supervisors and advisors

عاتکه رسمی، ناصر علیزاده

Similar theses

  • نوستالژی در شعر دوره بازگشت ادبی(مشتاق اصفهانی-هاتف اصفهانی-آذر بیگدلی)

    Thesis2012دانشگاه تربیت معلم - تهران - دانشکده ادبیات و علوم انسانیحامد ابراهیمی تکامجانی

    دوره بازگشت ادبی به دوره ای از تاریخ ادبیات ایران گفته می شود که گروهی از شاعران به شعر دوره های پیشین روی آورده اند. نوستالژی، در شعر شاعران هر دوره ای از تاریخ ادبیات وجود داشته است. حسرت گذشته و یاد خاطرات دورانی از زندگی به صورت های مختلف در شعر شاعران نمود یافته است. شاعران

  • تحقیق و بررسی دیوان هاتف اصفهانی

    Thesis2012دانشگاه تربیت معلم - تبریز - دانشکده ادبیات و علوم انسانیمصطفی قراباغی

    بدون تردید هاتف اصفهانی یکی از مشهورترین شاعران دوره بازگشت ادبی در عصرهای افشاریه و زندیه است. متأسفانه مقام شعر و شاعری او چنان که باید و شاید شناخته نشده است. عقاید و افکار متنوّع او، توجّه به صورخیال، مزیّن ساختن اشعارش به آرایه های گوناگون لفظی و معنوی بویژه بهره گیری او از

  • نقد زیباشناسانه دیوان واله اصفهانی

    Thesis2013وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه یزد - دانشکده ادبیاتالهام مستاجران

    چکیده آقامحمّدکاظم واله اصفهانی(1145ـ1229ق.) از شاعران مشهور در اواخر دوران زندیه و اوایل عهد قاجار می¬زیسته است. دیوان اشعار او چیزی کمتر از شش هزار بیت را شامل می¬شود که قالب عمد? آنها را غزل تشکیل می¬دهد. واله با آنکه در دور? رواج مکتب بازگشت می¬زیسته اما بطور کامل، از معیارها

  • نقد و تحلیل دیوان نشاط اصفهانی

    Thesis2010وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه یزدفاطمه ابوالحسنی

    میرزا عبدالوهاب نشاط اصفهانی یکی از شاعران بنام دوره دوم بازگشت ادبی است که در اصفهان متولّد شد.وی در زمان پادشاهی آقا محمّد خان قاجار، به حاکمیّت اصفهان منصوب گردید و در همان زمان، انجمن ادبی نشاط را که در واقع،ادامه انجمن ادبی همشهری وی، مشتاق اصفهانی، بود تشکیل داد.نشاط در زما

  • شرح و توضیح تلمیحات، تمثیلات و اعلام در دیوان نشاط اصفهانی

    Thesis2011وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه پیام نور - دانشگاه پیام نور استان فارس - دانشکده ادبیاتاحمد انصاری

    موضوع تحقیق در این پایان نامه شرح و توضیح تلمیحات و تمثیلات و اعلام در دیوان نشاط اصفهانی است. در اشعار نشاط ـ شاعر دوره ی بازگشت ادبی ـ آیات و احادیث و امثال و اشارات تاریخی جایگاه ویژه ای دارد که از گستره ی فرهنگ اسلامی و ادبیات غنی فارسی سرچشمه می گیرد. در این پژوهش هر جا تلمی

  • شرح 20 قصیده از دیوان طغرایی اصفهانی (قصاید شماره 21 تا40)

    Thesis2013وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه اصفهان - دانشکده زبانهای خارجیمریم نوری

    طغرایی اصفهانی از بزرگترین شاعران عصر عباسی دوم به شمار می آید. وی ادیبی بلیغ و شاعری برجسته است که ویژگیهای ادب جاهلی و آداب عصر نهضت را در شعر خود جمع کرده و لامیه ی وی مشهور به «لامیه العجم» در بحر بسیط، نمونه بارزی از این تلفیق می باشد. وی دیوان شعری به زبان عربی، در مضامین م

Similar items

  • تحلیل و نقد تصحیح دیوان مشتاق اصفهانی

    Article2019شعر پژوهیمحبوبه مجیدی نیا، علی اکبر احمدی دارانی

    میرسیّد علی مشتاق اصفهانی از شاعران بنام قرن دوازدهم و از تأثیرگذاران مکتب بازگشت است. روی‌گردانی از سبک هندی که همزمان با دورة فترت صفویان بود، زمینه‌ای را برای مشتاق و دوستانش فراهم کرد تا شیوة شاعران گذشته را بازآفرینی کنند. مشتاق کاروان سالار شد و گروهی از شاعران هم‌عصرش نیز

  • نقد دیوان الفت اصفهانی

    Articleفصلنامه نقد کتاب میراثرضا خبازها

    میرزا محمدکاظم بن زین العابدین شاعر اصفهانی نیمۀ دوم سدۀ سیزدهم هجری قمری است که ناصرالدین شاه، ظلّ السلطان، و سی و چند نفر از دیگر رجل سیاسی آن عهد را ستایش کرده است. دیوان اشعار او به کوشش مژگان اسماعیلی (کارشناس ارشد مرمت و احیاء بناها و بافت های تاریخی، و رئیس کنونی پژوهشکدۀ

  • جلوه های بدیع معنوی در دیوان رفیق اصفهانی

    Article2020نقد، تحليل و زيبايي شناسي متونلیلا عدل پرور

    بدیع از دیدگاه زیباییشناسی دانشی است که با آن زیباییهای سخن آشکار میشود. رفیق اصفهانی از شاعرانی است که صنایع معنوی بدیعی مورد توجّه وی بوده و برای زیبایی آفرینی و آراستن کلام خود در حد اعتدال از آرایه های بدیع معنوی در شعر خود بهره برده است. نگارنده در پژوهش حاضر به شیوه‌ی توصیف

  • بررسی و تحلیل نسخۀ خطّی دیوان خالص اصفهانی

    Articleپژوهشنامه نسخه شناسی متون نظم و نثر فارسیآسیه ذبیح نیا عمران، دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور یزد نیرالسادات ابطحی، کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور یزد

    سیّد حسین امتیاز علی خان خالص اصفهانی از شاعران اواخر قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم است که در سال 1122 هـ.ق. در هندوستان وفات یافت. خالص مانند بسیاری از شاعران ایرانی برای دریافت صله راهی هندوستان شد. سبک شعر او هندی است اما زبان او از قرن دوازدهم کهنه­تر است. او نزدیک به دو هزا

  • بررسی و تحلیل نسخۀ خطّی دیوان خالص اصفهانی

    سیّد حسین امتیاز علی خان خالص اصفهانی از شاعران اواخر قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم است که در سال 1122 هـ.ق. در هندوستان وفات یافت. خالص مانند بسیاری از شاعران ایرانی برای دریافت صله راهی هندوستان شد. سبک شعر او هندی است اما زبان او از قرن دوازدهم کهنه­تر است. او نزدیک به دو هزا

  • سیمای نبوی پیامبر اسلام (ص) در دیوان اسماعیل اصفهانی و سیف فرغانی

    Article2019پژوهش های اعتقادی کلامیزهرا زهرا شیحکی، حبیب جدیدالاسلامی قلعه نو، بهروز رومیانی

    Belief in prophecy is one of the principles of the religion of Islam. Faithful scholars have shown the qualities of the Prophet, Timmans and his joy for the emergence of beliefs and proximity to the prophetic tradition and persuading them to obey the carnal messenger. Sayf, a mys